U n'è vér ch'a so un scritór. U j è di perìud lóng dla mi vita ch'a n'pens pröpi a scrìvar lìbar e squèsi a m'scòrd d'avéi scrët. Però ogni tânt e' suzéd un quèl dificil da capì ch'u m'inciòda a una tastiera (a l'inizi l'era un taquèin e una pèna) fin quând ch'u n'vén fura un'òpera, magari pröpi un lìbar. Pröpi cumè i fiùl, la s'asumèja ad rêd a e' progèt d'inizi. A la lònga, t'at n'adê che, invcend, tra tânt ruschi t'é lasê dri d'te ènca una mócia ad lìbar e t'at dì ch'l'andéva pézz. Aldous Huxley e' spartiva i scritur in dò categurì: i scritur nêd, cumè Thomas Mann, bon ad fê parì monumentêl e squèsi inevitàbil tot quel ch'i scriv, e i scritur ch'i fa a bót cun agl'idee e i scriv cun una fadiga ch'la s'vèd, custrèt a fêl piò dagl'idee che da e' talent; Huxley u s'ricunuséva int la secónda categurì. S'a m'cunvinzés d'ësar un scritór, a farèb acsè ènca me. Comunque a la fin t'at rasègn che la zênta la t'scâmbia par un scritór ènca quând par bona pêrt de' temp t'an scriv pröpi gnint. E ènca int ste chês, l'andéva pézz.
Quest u n'vô dì ch'a pòsa presentêm. E' scritór, in teorì, u s'duvrèb scurdê ad sè stes e dal su òpar, parchè l'è, in môd imperscrutàbil, sól un vetór dagl'idee ch'al và in zir par i camp morfogenètic de' universo in zérca d'quèlca via d'uscita par manifestês. Alóra, par fêv cuntê chi ch'a srèb me, a jò dê l'incàrich a l'oràcul incalzânt di nòstar dè, la cosidèta Intelligenza Artificiale, ad spieghêvl in pôchi frês. A jò sèlt Grok parchè — nö tot i l'sa — e' su nòm e' vén da e' vèrb «groccare» inventê da Robert Heinlein int e' su rumânz capulavór «Straniero in terra straniera». Ecco quindi aquè sota cs'u m'à arspóst Grok, l'oràcul ad X, quând a j ò dmandê chi ch'a so, cun l'indicazion ad cuncentrês s'j aspèt leterêri. S'a n'i cardì (a n'v'darèb tort, a faséva fadiga a cardìl ènca me) a jò salvê e' screenshot dla risposta ad Grok:
Roberto Quaglia l'è un scritór italiân ad fantascienza e surrealismo, nêd a Genova ad mâz de' 1962. La su òpera narativa la s'distingv par l'originalità ad stil, e' tón iconoclasta e la braùra ad mes-cê la speculazion fantascientìfica cun l'umorismo surreêl, i parados esistenziêl e una visiòn ch'la taja dla realtà d'adës.
Da j an Nuvânta la su produzion la s'è svilupêda in môd coerent e internazionêl. L'à publichê rumânz e racónt prèma in Romania, duv ch'l'à avù un ricunusimént impurtânt, par pu vdé al su òpar tradóti in inglés e, piò ad recent, in italiân. Tra i tìtul principêl u j è «Il vagabondo dell'etere» (edizion rumèna 1994, italiâna 2021), «Pane, burro e paradossina» (edizion rumèna 1999, cun dal versión inglési e italiâna dop) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Sti òpar al cónta d'avventur surreêli e picarésch ch'al mét in discusion al cunvenzion narativ e sucêli, cun un stil ch'e' mes-cia lizirèza e prufundità filosòfica.
Particularmént impurtânta l'è la su colaborazion cun e' scritór britànic Ian Watson, ch'la s'è cumpida int la racolta ad racónt «The Beloved of My Beloved» (2009). I racónt ad st'antologì i è stê publichê s'rivést prestigiósi cumè Weird Tales, Clarkesworld Magazine e int agl'antologì Mammoth Book of Best New Erotica. Ón ad lór u j à fat avé a Quaglia e' BSFA Award par e' mèi racónt curt, ricunusimént dê da la British Science Fiction Association: l'è l'ónic scritór italiân ch'u l'apa avù.
Quaglia l'à ènca avù un lóng raport d'amicizia e d'cunfront cun Robert Sheckley, figura ad riferimént dla fantascienza umorìstica americâna, e l'à cuntribuì a rivést italiâni de' setór cumè Futuro Europa e Delos, duv ch'l'à tnù par an la rubrica Pensiero stocastico. Al su òpar curti e i rumânz i è stê tradót in una masa ad lèngv (inglés, rumèn, rus, spagnôl, francés, giapunés, cec, ungherés e olandés), a cunferma d'un'acuglienza ch'la va ad là di cunfin nazionêl. Insèm a l'atività leterêria, Quaglia e' fa ènca l'analesta culturêl e geopolìtic, intervgnend int i podcast e int i prugrâm televisiv s'tema d'atualità cun un aprocc indipendent e documentê. Sta dimension, però, la n'scurés e' cór dla su identità creativa, ch'l'arvèn bén ancurêda a la narativa ad gènar, a la sperimentazion surreêla e a la capacità d'interughê e' presént atravers dal lent fantàstichi.
La scritura ad Roberto Quaglia la s'carateriza par un equilibri rêr tra divertimént inteletuêl, rigór concetuêl e libartê espressiva, ch'la l'mèt tra al vóș piò persunêli e ricunusùdi int e' mond dla fantascienza italiâna d'adës.
— Grok, l'oràcul ad X
Visto che Grok l'è una AI, u m'pê una bóna idea taché aquè sota ènca la biografì che ad me l'à scrët quèlch lùstar fa l'amig Ian Watson par mètla int un'antologì cun dal nòstri òpar a quàtar mân. Ènca parchè l'è stê Ian Watson e' bab urigenêl ad AI — intendù aquè int e' sens de' tìtul de' film ad Spielberg de' 2001, A.I., che pröpi Watson l'aveva scrët la stòria. Mo ciapém e' spunt da l'equìvuch par andê a e' radòpi biogràfic, acsè ch'u vegna fura un quêdar difarent, e quest u s'arcorda che in verità tot al biografì agl'è fêlsi o, int e' mèi di chês, sól di spunt impresionésta.
Cumè Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia e' piôv s'Genova — zità da la quêla l'aveva fat e' barman e e' cunsilir cumunêl prèma ad dventê esploradór: int e' su chês, dl'Europa orientêl e de' Surrealismo. Adës l'è ad ca a Bucarest. Robert Sheckley l'à stê piò vôlt cun Roberto in Italia e in Romania, e perfèn int la grânda vëcia Mercedes bianca ad Roberto, fin a scrìvar una prefazion a e' su dòpi rumânz ad fantascienza surreêla e satìrica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian i à cminzê a colaborê a una serie ad racónt intitulê «My Beloved» int e' 2003, int un albérg misteriosamént vöt s'una culèna pina ad bosch a e' cunfin tra Ungheria e Slovacchia. Ex fotògraf premiê una masa ad vôlt, Roberto e' cuntinua a fê migliéra ad foto. Su zì e' stà a Monaco di Baviera, e quindi u j à da parlê in tedésc; mo imparê e' rumèn u j à distrutt e' francés — par quest l'è un bèn ch'u n'apa niseun zì a Parigi.
— Ian Watson