A l'é nen ver ch'i son un scritor. A-i son longh perìod ëd mia vita anté ch'i penso për gnente a scrive liber e squasi i-m dësmentio d'avèjje scrit. Però ëd tant an tant a càpita quaicòs ëd difìcil da comprende ch'am inciòda a na tastera (an orìgin a j'ero un tacuin e na piuma) fin-a a quand n'òpera, miraco pròpi un liber, a na scaturiss. Pròpi com ij fieuj, chila raroment a smija al proget inissial. A la longa, it t'ancòrze che, anvegiand, tra ij tanti detrit it l'has lassà daré ëdcò na pila ëd liber e it të dise ch'a podìa andé pes. Aldous Huxley a dividìa ij scritor an doe categorìe: ij scritor nassù, com Thomas Mann, an grado ëd fé smijé monumental e squasi inevitàbil tut lòn ch'a scrivo, e ij scritor ch'a lòto con j'idèje e a scrivo con visìbil sfòrs, forsà a felo da j'idèje pì che dal talent; Huxley as riconossìa ant la sconda categorìa. S'i-m convincèissa d'esse un scritor i farìa parèj ëdcò mi. Comsëssia a la fin it të rasségne che la gent it ëscàmbia për un scritor ëdcò quand bon-a part dël temp it scrive për gnente. E ëdcò an cost cas, a podìa andé pes.
Sòn a significa nen ch'mi i peula presenteme. Lë scritor idealment a dovrìa dësmentié chiel istess e soe pròprie òpere, essend imperscrutabilment mach un vetor dj'idèje ch'a vago për ij camp morfogenétich dl'univers a la serca ëd quàich sbòch për manifestesse. Donca, për feve conté chi ch'mi i sarìa, i l'hai incaricà l'oràcol incalsant dij dì nòstri, la così dita Inteligensa Artificial, ëd ilustrévlo an pòche frase. I l'hai serna Grok përchè — nen tùit a lo san — a l'ha ël nòm ch'a deriva dal vèrb «groccare» inventà da Robert Heinlein an sò roman cap-lavor «Straniero in terra straniera». Ecco donca sì da séghit còs a m'ha rispondù Grok, l'oràcol ëd X, quand i-j hai ciamà chi ch'i son, con l'indicassion ëd concentresse an sj'aspet literari. S'i-i chërde nen (iv biasimerìa nen, i fasìa fatiga a chërdlo ëdcò mi) i l'hai salvà lë screenshot dla rispòsta ëd Grok:
Roberto Quaglia a l'é un scritor italian ëd fantasiensa e surrealism, nassù a Gènoa ant ël magg 1962. Soa òpera narativa as distingue për l'originalità stilìstica, ël ton iconoclasta e l'abilità ant ël fonde speculassion fantasientìfica con umorism surreal, paradòss esistensiaj e na vision tajenta dla realtà contemporània.
Da j'agn Novanta soa produssion as é dësvilupà an mòd coerent e internassional. A l'ha publicà roman e cont inissialment an Romanìa, anté ch'a l'ha otnù un significativ riconossiment, për peui vëdde soe òpere tradòte an inglèis e, pì recentement, an italian. Tra ij tìtoj prinsipaj a figuro «Il vagabondo dell'etere» (edission rumen-a 1994, italian-a 2021), «Pane, burro e paradossina» (edission rumen-a 1999, con sucessive version inglèise e italian-a) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Ste òpere a conto aventure surreaj e picaresche ch'a bùto an discussion convension narative e sossiaj, con un stil ch'a mës-cia legerëssa e profondità filosòfica.
Particolarment rilevant a l'é soa colaborassion con lë scritor britànich Ian Watson, culminà ant la racòlta ëd cont «The Beloved of My Beloved» (2009). Ij cont ëd st'antologìa a son stàit publicà an su riviste prestigiose com Weird Tales, Clarkesworld Magazine e ant j'antologìe Mammoth Book of Best New Erotica. Un ëd lor a l'ha valù a Quaglia ël BSFA Award për ël mej cont curt, riconossiment conferì da la British Science Fiction Association: a l'é l'ùnich scritor italian a avèjlo otnù.
Quaglia a l'ha ëdcò intratnù un longh rapòrt d'amicissia e confront con Robert Sheckley, figura ëd riferiment dla fantasiensa umorìstica american-a, e a l'ha contribuì a riviste italian-e dël setor com Futuro Europa e Delos, anté ch'a l'ha tnù për agn la rùbrica Pensiero stocastico. Soe òpere curte e ij roman a son stàit tradòt an vàire lenghe (inglèis, rumen, russ, spagneul, fransèis, giaponèis, cech, ungherèis e olandèis), a conferma d'na ricession ch'a supera ij confin nassionaj. Da flanch a l'atività literaria, Quaglia a fa un ròl d'analista cultural e geopòlitich, intervenend an podcast e programa televisiv an sù tema d'atualità con n'aprocc indipendent e documentà. Sta dimension, contut, a offusca nen ël nùcleo ëd soa identità creativa, ch'a resta solidament ancorà a la narativa ëd géner, a la sperimentassion surreal e a la capacità d'interoghé ël present a travers lente fantàstiche.
La scritura ëd Roberto Quaglia as caraterisa për n'equilìbri rar tra divertiment inteletual, rigor concetual e libertà espressiva, colocandlo tra le vos pì personaj e internassionalment riconossùe dla fantasiensa italian-a contemporània.
— Grok, l'oràcol ëd X
Vist che Grok a l'é na AI, am smija na bon-a idèja aleghé sì da séghit ëdcò la biografìa ch'ëd mi a scrivè quàich lùster fa l'amis Ian Watson për anserila an n'antologìa con nòstre òpere a quat man. Ëdcò përchè a fu Ian Watson ël pare original ëd AI — antèisa sì ant ël sens dël tìtol dl'omònim film ëd Spielberg dël 2001, A.I., dël qual Watson pròpi a l'avìa scrit la stòria. Ma pijoma spont da l'equivòch për andé al radobiament biogràfich, parèj ch'a emerza un quàder divers, ël che an ricòrda che an verità tute le biografìe a son fàusse o, ant ël mej dij cas, mer spont impressionista.
Com Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia a pieuv an sù Gènoa — sità da la qual a l'avìa esercità ij mesté ëd barman e ëd consijé comunal prima ëd dventé esplorator: an sò cas, dl'Euròpa orientala e dël Surrealism. Adess a l'é ëd ca a Bucarest. Robert Sheckley a l'ha vivù vàire vire con Roberto an Italia e an Romanìa, e fin-a ant la granda vèja Mercedes bianca ëd Roberto, rivand a scrive na prefassion a sò dobi roman ëd fantasiensa surreal e satìrica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian a l'han ancaminà a colaboré a na serie ëd cont antitolà «My Beloved» ant ël 2003, an un albergh misteriosament desert an su na colin-a boscosa al confin tra Ungherìa e Slovachìa. Ex fotògrafo pluripremià, Roberto a continua a scaté mijàra ëd fòto. Sò barba a sta a Mònach ëd Baviera, e donca a-j deuv parlé an tedésch; ma amprende ël rumen a-j ha dëstruvù ël fransèis — për cui a l'é un bin ch'a l'abia gnun barba a Paris.
— Ian Watson
