O n'é véo che sía un scrittô. Ghe són longhi perìodi da mæ vìta dóve no pénso pe niénte a scrìve lìbri e quâxi me scòrdo d'avéili scrìti. Però ögni tànto sucçéde quarcòsa de difìçile da capî ch'o me inciòda a ena tastiera (in orìgine éan un taccuìn e ena pénna) fìnn-a a quàndo ena övìa, magâra pròpio un lìbro, a ne sciòrte. Pròpio cómme i fìggi, lê a someggia ràro a-o progètto iniziâle. A-a longa, t'acòrzi che, invegiando, trà i tànti detrìti t'hæ lasciò dé derré ascì ena pìgna de lìbri e te dixi che poeiva anâ pézo. Aldous Huxley o dividéiva i scrittò in döe categorìe: i scrittò nasciûi, cómme Thomas Mann, bòin de fâ parié monumentâle e quâxi inevitàbile tutto çò che scrìvan, e i scrittò che lòttan cón e idee e scrìvan cón sfòrso vixìbile, forzæ a fâlo da-e idee ciù che da-o talénto; Huxley o se reconoscéiva inta segónda categorìa. Se me convincése d'ese un scrittô farìa cuscì ascì mì. Cómunque a-a fìn te rasegnni che a génte te scàngia pe un scrittô ascì quàndo bònn-a pârte do ténpo no scrìvi pe niénte. E ascì in sto câso, poeiva anâ pézo.
Custu inoghe no cheret nàrrere chi deo mi potza presentare. Su iscritore idealmente diat dèpere s'ismentigare de issu etotu e de sos lavros suos, essende imperscrutabilmente isceti unu vetore de sas ideas chi andant pro sos campos morfogenèticos de s'universu a chircare carchi essida pro si manifestare. Gasi, pro bos contare chie deo dia èssere, apo incarrigadu s'oràculu incaltzante de sas dies nostras, sa gasi narada Intelligèntzia Artifitziale, de bos lu illustrare in pagas frases. Apo seberadu Grok proite — no totus l'ischint — tenet su nòmine chi derivat dae su verbu «groccare» inventadu dae Robert Heinlein in su romanzu cabudòpera suo «Straniero in terra straniera». Eccu duncas inoghe in bàsciu ite m'at rispostu Grok, s'oràculu de X, cando l'apo pregontadu chie so, cun s'indicatzione de mi cuntzentrare subra sos aspetos literàrios. Si no bi credides (no bos dia biasimare, mi costaiat crédere fintzas a mie) apo sarvadu su screenshot de sa risposta de Grok:
Roberto Quaglia est unu iscritore italianu de fantascièntzia e surrealismu, nàschidu a Gènova in mesu a su 1962. S'òpera narrativa sua si distinghet pro s'originalidade istilìstica, su tonu iconoclasta e s'abilidade de fùndere sa speculatzione fantascientìfica cun s'umore surreale, sos paradossos esistentziales e una visione tagliente de sa realidade cuntemporànea.
Dae sos annos Noranta sa produtzione sua s'est isvilupada in manera coerente e internatzionale. At publicadu romanzos e contos in printzìpiu in Romania, in ue at otentu unu significativu reconnoschimentu, pro posca bìdere sas òperas suas traduidas in inglesu e, prus de reghente, in italianu. Tra sos tìtulos printzipales bi sunt «Il Vagabondo dell'Etere» (editzione rumena 1994, italiana 2021), «Pane, Burro e Paradossina» (editzione rumena 1999, cun versione inglesa e italiana) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Custas òperas contant aventuras surreales e picarescas chi ponent in discussione cunventziones narrativas e sotziales, cun unu istile chi mèsciat lebiesa e profundidade filosòfica.
Particularmente rilevante est sa collaboratzione sua cun s'iscritore britànnicu Ian Watson, culminada in sa regolta de contos «The Beloved of My Beloved» (2009). Sos contos de custa antologia sunt istados publicados in rivistas prestigiosas comente Weird Tales, Clarkesworld Magazine e in sas antologias Mammoth Book of Best New Erotica. Unu de issos at balidu a Quaglia su BSFA Award pro su mègius contu curtzu, reconnoschimentu conferidu dae sa British Science Fiction Association: est s'ùnicu iscritore italianu a l'àere otentu.
O Quaglia o l'hà ascì intrategnûo un longo rapòrto d'amisìçia e confrónto cón Robert Sheckley, figûra de referiménto da fantascienza umórìstica americànn-a, e o l'hà contribuìo a riviste italiànn-e do settô cómme Futuro Europa e Delos, dóve o l'hà tenûo pe anni a rûbrica Pensiero stocastico. E sö öv¬e bréve e i romànzi són stæti tradöti in numeròze lìngue (ingléize, romén, russo, spagnölo, francéize, giapponéize, cèco, ungheréize e olandéize), a conferma de ena recezìon ch'a supéra i confìn nazionâli. Accôsto a l'attivitæ letterâia, o Quaglia o svòrze un rölo d'analista culturâle e geopolìtico, intervegnndo in podcast e programômi televixivi sce témi d'attualitæ cón un apròccio indipendénte e documentò. Sta dimensión, però, a no offûsca o nùcleo da sö identitæ creativa, ch'o résta sôdamente ancòrò a-a narrativa de génere, a-a sperimentazìon surréâle e a-a capaçitæ d'interrogâ o prezènte attravèrso lénti fantàstiche.
Sa iscritura de Roberto Quaglia si caraterizat pro unu echilìbriu raru tra divertimentu intelletuale, rigore cuntzetuale e libertade espressiva, collochèndelu tra sas boghes prus personales e internatzionalmente reconnotas de sa fantascièntzia italiana cuntemporànea.
— Grok, s'oràculu de X
Bidu chi Grok est una IA, mi paret una bona idea allegare inoghe in bàsciu fintzas sa biografia chi mi at iscritu carchi lustru a como s'amigu Ian Watson pro l'inserire in un'antologia cun òperas nostras a bator manos. Fintzas proite est istadu Ian Watson su babbu originale de AI — intèndida inoghe in su sentidu de su tìtulu de s'omònimu film de Spielberg de su 2001, A.I., de su cale Watson aiat a puntu iscritu s'istòria. Ma leamus ispuntu dae s'echìvocu pro andare a su radopiu biogràficu, gasi chi emergit unu cuadru diversu, cussu chi nos ammentat chi in veridade totu sas biografias sunt fartzas o, in su mègius de sos casos, isceti ispuntos impressionistas.
Cómme Cristòforo Colombo, Roberto Quaglia o ciöve sce Zéna — çittæ da-a quâle o l'avéiva eserçitò i mestié de barman e de consiglé comunâle primma de divénta esploratò: into sö câso, de l'Europa orientâle e do Surrealismo. Adesso o l'é de câsa a Bucarést. Robert Sheckley o l'hà vissûo ciù vòtte cón Roberto in Italia e in Romanìa, e persìn inta grànde vegia Mercedes gianca de Roberto, arivàndo a scrìve ena prefazìon a-o sö dòppio romànzo de fantascienza surréâle e satìrica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian an comenzò a collaborâ a ena série de racónti intitolâ «My Beloved» into 2003, inte un albèrgo misteriosamente dezèrto sce ena collìnn-a boscùa a-o confìn trà Ungherìa e Slovàchia. Ex fotògrafo premiò, Roberto o continoa a scattâ migliæa de fòto. O sö barba o stà a Mònaco de Baviera, e dónca o gh'hà da parlâghe in tedésco; ma imparâ o romén o gh'hà destrùto o francéize — pe-o quâle o l'é un ben ch'o n'agge nisciún barba a Paìgi.
— Ian Watson