


 |
LA MÔRT LA N'È BRISA QUÈL CH'A PINSÈM CH'LA SIA
Caro Maurizio Costanzo Show,
u j è tota una categurì ad persòn, ch'la tèn dentr tota l'umanitê, ch'la n'capès dl'intìr cs'ch'la sia LA MÔRT, sôratot s'la s'cunvèinz d'avél capì. Int sta categurì naturalmènt a i entr ènca me, cumè ch'u s'srà capì bèn lizènd la mi lètra d'jìr. La prôva ch'u n's'capès quèl ch'la sia la môrt la s'vèn dêda da al persòn stësi ch'al n'e' capès, apèna ch'u s'i e' dmânda. L'arspòsta la sarà sèmpar una metàfura, mai gnânca da luntân e' quël in sè. I piò campagnùl i arspundarà che la môrt l'è ritruvês int un giardèn fiurì tot pin ad ruscèl e d'una masa ad fròta, e pu angiulèn ch'i svulâza, un Dio vèc cun la bêrba e sornión ch'ogni tânt e' s'afâza surident da e' su sbreg preferì tra i nuvlòn e a n'fasèm d'smindghês la scrèta EDEN s'e' purtòn d'intrêda. A chiunque ch'e' sia acsè campagnòl da figurês e' su dopmôrt acsè u n'à sèns arspòndar in niseuna manìra. Tot chiêtar i capès fazilmènt ch'u s'trata d'una metàfura bèn sèmpliza. A sti què u j pis o u j piasrè stê int e' giardèn a gòdas quèl ch'u s'gòd stènd int e' giardèn, e alóra cs'u j è ad mèj che cunvìnzas ch'i l'farà par tota l'eternitê?
In realtê, ognun ch'e' crèda int l'esistènza de' paradìš u s'è cunvèint che e' paradìš e' dëva èsar cumè lò (o lì) l'à decìš che e' paradìš e' dëva èsar. Ognun l'è difati, sota sota, e' Dio de' su paradìš. Che paradìš e' srè, s'u n'fos pröpi cumè ch'a e' vurèsum nó? Sicòm ch'ognun ad quì ch'i crèd int l'esistènza de' paradìš l'à una vision tota sóva ad cumè ch'e' sarà e' paradìš, l'è ciêr che almânch tot fôra che ön i s'sbaja (opùr u j è un paradìš su misura par ognun? Mo s'l'è acsè, ogni paradìš e' tnirà sól una persòna sóla, fôra naturalmènt Dio ch'l'è dapartòt. U n'sarà brisa nujós, a la lònga?), o fôrsi - cun piò bôn sèns - i s'sbaja parfèna tot.
Lasènd stêr i clàssic paradìš, infêrn e purgatòri, ch'u s'in pêrla bèle fin tròp, u j è un mócc d'êtar manìr ad figurês la vita dop la môrt, opùr, piò sèmplizemènt, la môrt.
La môrt la pò èsar vèsta cumè un "pasàg" vers una cundizion nôva, cumè una "liberazion" da quèl, cumè una "cumunion" cun quèl d'êtar. Bèn, s'a i pinsì a sarì ad sicur d'acôrd ch'u s'trata ad metàfur e gnint ad piò. Avènd esperiènza ad "pasê" in vita da una cundizion a cl'êtra, a slarghèm st'esperiènza a e' fenòmen ad murì, e descrivèndal cumè un "pasàg" a s'iludèm ad savén acsè piò ad prèma. Savènd bèn che suliév ch'u s'dà la "liberazion" da quèl ch'e' s'opprèm, u j sòna bèn a agl'urèc nòstri che st'esperiènza la s'pòsa aplichê a la môrt. Arcurdènd quânta cuntintëza a j avèm pruvê int la "cumunion" intima cun una persòna chêra o cun un'idea astrata idealizêda, u s'pis cuntês che la môrt la dëva èsar pröpi una faccènda d'stu gèner.
Se una masa ad persòn i riès a scansê al rapresentazion piò kitsch e banêli, niseun, niseun, niseun, pinsènd a la môrt, e' riès a scapê a la metàfura, dimustrènd acsè ad n'èsar drì a pinsê in realtê a la môrt, mo a quèl d'êtar. L'è tìpic dla metàfura vlé dì un quël par cl'êtar. Se difati a dëgh a una dòna "I tu lâber i è pètal ad ròša", a n'spiéž par gnint cs'ch'i sia i su lâber, mo a fëgh capì sól e' fat ch'i è mórbid cumè pètal ad ròša. Par furtuna a savèm tot cs'ch'i è i lâber, parchè ognun ad nó l'à vèst, tuchê e fôrsi ènca basê almânch un pêr ad lâber. Mo s'a spieghèsum a un extraterrestre inteligentéssum mo sénza lâber (par esèmpi un extraterrestre a fôrma ad carciòf), che i lâber i è "pètal ad ròša", lò e' crèdrè d'avé capì cs'ch'i è i lâber (parchè, sicòm ch'l'è un carciòf, l'à quèlch esperiènza ad fiùr e pètal), mo nó a savèm che in realtê l'avrè capì quèl ad sbajê dl'intìr. E' pinsarè che i lâber i è i pètal. Gnint ad piò sbajê!
Int l'istësa manìra, quând una persòna la pèinsa a la môrt cumè a la "pêš eterna", cumè a un "ripòš meritê", cumè a "truvê la su chieta", l'è ciêr ch'la dröva dal metàfur ch'al n'dis dla môrt piò ad quèl che i pètal ad ròša i spiéga di lâber a e' carciòf extraterrestre. Sól parchè un cadàvar u n'si môv par gnint, smujènd acsè da luntân (mo sól da luntân) a una persòna ch'la s'ripòša, a cardèm ch'e' sia giost cunvìnzas che la môrt la SIA un ripòš etêrn. S'a s'tnèsum e' cadàvar in salòt (o mèj, int la su câmbra) par sì mës, e a e' vdèsum e a e' nasèsum decumpòns in vérum e pu trasfurmês in mòsch, fôrsi a cambiarèsum la nòstra metàfura (e la nòstra imàgin int la ment) a pruposit dla pêš eterna.
In realtê, quând quelcadun e' mör, u n'esèst piò. Mo ènca quèst u n'è brisa giost. O un quël l'esèst o u n'esèst brisa. "N'esìstar piò" u n'è una categurì d'esistènza. Nó a ciamèm môrta una persòna dla quêla a sintèm ch'u j è incóra dal tràz ad memòria int la nòstra ment. S'sti tràz i n'gn'è o i spariès, cla persòna la n'è brisa môrta, par nó. Sèmplizemènt, lì LA N'È. La n'esèst. La n'esèst, nè la n'è mai esistìda, nè la n'esistarà mai.
A m'arcôrd che da burdèl a j ò avù, in divêrs ucašion, una cuscinza intensésuma, muta, sénza parôl, ad quèl che la môrt la vlès dì, e u s'tratêva d'un cuncèt ch'u n's'pò dì e ch'e' fa paura. U m'è bèn difìzil (mo brisa impusèbil), da grând, artruvê l'istësa cuscinza ch'la t'fa ghiazê. A j ò int la ment tròpi metàfur, s'la môrt, ch'al m'dà l'iluson ad capìla mèj mo in realtê al m'alontâna da e' capì quèl ch'la sia. Da burdèl, l'è ciêr, a ciapêva mènch inquinamènt ad metàfur, e acsè a pudèva avišinêm ad piò a l'archetip dla môrt.
La piò pêrt dal persòn madùri o anziâni al smèt ad preocupês o ad patì a e' pinsir ad duvé murì, avènd par esèmpi acetê ch'u n's'pò scapê. L'è un'osservazion ch'la m'dà suliév, parchè u m'pudrè capitê ad dvintê vèc ènca me. Mo la m'dà ènca da pinsê. La môrt l'è la môrt, a qualsiasi etê. Parchè ch'la fa piò paura in mèdia da zóvan che da vèc? L'arspòsta l'è che cun e' pasê dj èn e di decèni, al metàfur ch'al s'mèt a e' pôst d'una cumprensiòn ch'la fa paura ad quèl che murì e' vô dì, al s'rinfôrza e al mèt radìš. Afughê int al metàfur, l'archetip dla môrt ch'e' fa ghiazê e' spariès da la vèsta, par sèmpar, fin a la môrt. L'argumènt preferì dla piò pêrt dj ultraotantèn l'è agl'ùltumi nutizi s'e' frònt dla môrt. I pêrla tra d'lòr ad chi ch'e' sia apèna mört e ad chi ch'e' sia drì a murì. Incù a j sèm, dmân chissà. Tot quèst cun gran calma e nurmalitê, cumè se invezi d'andê a murì u s'parlès d'andê a fê... un viàz.
Adës fasì un bël esercìzi. Pruvì a pinsê a la môrt, e pinsì a quèl ch'a pinsì che la môrt la sia. L'è una metàfura? Cioè, u s'trata d'una vision ch'la nàs da la vòstra esperiènza... terena? Alóra l'è sbajêda. Difati la n'pò èsar êtar che sbajêda. S'a avrì fat l'esercìzi cumè ch'u s'dev, a duvrèsi cminzê a sintì bèle i su prèm efèt. Una zérta inquietùdin, fôrsi parfèna ânsia, ad sicur brisa una sensazion ad piasé. Ah, a pruposit: a v'srì adê che quèst u n'è brisa ön ad chi sàg tìpic psicològic tipo "La vita int al tu mân" o "Parchè amazês? N'e' fasì!" ch'i vurè arsòlvar a parôl tot i vòstar prubléma. Aquè a so sénza dóbi drì a zarchê d'aumentê, a parôl, la quantitê di vòstar prubléma. Però, sicòm che la mancânza totêla e definitiva ad prubléma, par quèl ch'a in savèm, l'è tìpica sól dla môrt, u m'pê ad n'fêv un dispèt tròp grând. Fra l'êtar, dét tra ad nó, a n'so gnânca chi ch'a sì, cioè chi ch'e' sia difati quèl o quèla ch'a m'starè rivulzènd. A n'sint brisa d'arvôlgum a quelcadun in particulêr. Mo chiunque ch'e' sia drì a lèžar adës sti righ l'è sénza ombra ad dóbi la persòna in particulêr ch'a m'so drì a arvôlgum. Prèma d'èsar udiê piò ad quèl ch'u m'va bèn d'èsar, a m'sint in dovér ad sugerì a chi ch'e' s'sintès danegê da l'esercìzi ch'a j ò apèna prupòst, l'antìdot a i efèt colaterêl ad quèl ch'a scrìv: Impiì la televisiòn, girundlì un bôn nòmar ad minùd tra i canêl cun e' telecomând, pu guardì, a ultrânza, quèl ch'u j è s'e' schêrm, fin che i sìntom i spariès. E' funziona sèmpar. Quând me stës a m'faz dal dân lizènd quèl ch'a scrìv dal vôlt, a ricôr cun sucès a st'antìdot ormai antigh, una vëra panacea contra al patulugì de' pinsir.
In cunclušion: Qualsiasi metàfura ch'a adutèm par figurês la môrt, a sèm ad sicur int l'eròr. Tra tòti al metàfur ch'u s'pò imaginê, u j n'è però ôna ch'la j à un pô d'atinènza ugetiva cun e' pasàg da l'esistènza a la n'esistènza, e l'è la nàsita. Imaginènd ad fê a l'indrì la nòstra vita, la finès a e' mumènt dla nàsita. Chi ch'u s'arcôrda l'istânt dla su nàsita? L'istânt dla nòstra môrt u s'farà probabilmènt l'istës idèntic efèt dla nòstra nàsita, cioè niseun. L'è lògic pinsê che dop mört a s'sintarèm precis cumè prèma ad nàsar. Cumè ch'a v'sintìvi, int tota l'eternitê ch'l'è pasêda da l'urìgin di temp fin a e' mumènt dla vòstra nàsita?
Roberto Quaglia
L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la pò ësar lèta, scarghêda int e' computer, stampêda e cupiêda sènza lèmit, sôl par ûs persunêl. Tot i tèst e al ilustraziôn i è pruprietà ad Roberto Quaglia e i n' pò ësar druvê tot intìr o in pêrt sènza autorizaziôn. E' prugèt gràfic e i cumpunént gràfic ad sti pàgin i è pruprietà riservêda ad Roberto Quaglia. L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la n' pò ësar mesa in vèndita a niseun tìtul sènza autorizaziôn prèma.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.
|