Nan è vère ca sò nu scrittòre. Ce stònne tìembe luènghe de la vìte mè addò nan penze pe nudde a scrìve libbre e quase me scòrde de avèrle scritte. Però ogne tande succède quacche còse deffìcele da capì ca me nghiòve a na tastière (a l'inìzie èrene nu quadernètte e na penne) fine a quanne n'òpere, magàre pròbbie nu libbre, ne jèsse fòre. Pròbbie accome le fìgghie, jèdde ràre vòlde assomìgghie a u progètte de l'inìzie. A la longhe, t'addùne ca, facènnete vècchie, ndrà tanda monnèzze t'à lassàte drète pure na mundàgne de libbre e te dìsce ca petève scì pègge. Aldous Huxley spartève le scrittùre in ddò categorìe: le scrittùre nate, accome Thomas Mann, bbuène a fà paré monumendàle e quase inevitàbbele tutte chèdde ca scrìvene, e le scrittùre ca se fàscene a mazzàte cu le idèe e scrìvene cu na fatìche ca se vède, custrìtte a fàlle cchiù da le idèe ca da u talènde; Huxley se recanoscève ind'a la seconda categorìe. Ce me convingèsse de èssere nu scrittòre facèsse accussì pure jì. Cumunghe a la fine te rassègne ca le crestiàne te pìgghiene pe nu scrittòre pure quanne pe bbona parte du tìembe nan scrive pe nudde. E pure in quìste case, petève scì pègge.
Quìste nan vole disce ca jì me pòzze presendà. U scrittòre, a rigòre, s'avèsse a scherdà de jìdde stèsse e de le òpere sò, ca jè, senza ca se càpisce, sule nu vettòre de le idèe ca vànne ggerànne pe le cambe morfogenètece de l'univèrse cercànne quacche scìte pe fàrse vedè. Percìò, pe fàreve cundà ci jì sarrìe, agghie ngarecàte l'oràcue ncalzànde de le dì nèste, la cosiddètte Inteliggènze Artificiàle, de spiegàvele in pòche frase. Agghie scigghiùte Grok picchè — nan tutte u sànne — tène u nome ca vène da u vèrbe «groccare» nvendàte da Robert Heinlein ind'o romànze capolavòre sù «Straniero in terra straniera». Ecche allòre qquà sotte cè m'ha respùste Grok, l'oràcue de X, quanne l'agghie addemannàte ci sò, cu l'indicaziòne de concendràrse sop'a le aspètte letteràrie. Ce nan ge credìte (nan ve dàreche tòrte, facève fatìche a crèdece pure jì) agghie salvàte u screenshot de la resposte de Grok:
Roberto Quaglia jè nu scrittòre italiàne de fantascienza e surrealìsme, nate a Genova a Màgge du 1962. L'òpere narratìve sò se distìngue pe l'originalità du stile, u tone iconoclàste e la bravùre de mescà la speculaziòne fantascientìfeche cu l'umorìsme surreàle, le paradòsse esistenziàle e na visiòne taggènde de la realtà de ogge.
Da l'anne Novànde la produziòne sò s'ha sviluppàte in mòde coerènde e internaziunàle. Ha pubblecàte romànze e cuènde a l'inìzie in Romania, addò ha avùte nu recanoscemènde mbortànde, pe pò vedè le òpere sò tradòtte in ngrèse e, cchiù da pòche, in italiàne. Ndrà le tìtue prengepàle ce stònne «Il vagabondo dell'etere» (ediziòne rumène 1994, italiàne 2021), «Pane, burro e paradossina» (ediziòne rumène 1999, cu versiòne ngrèse e italiàne venùte dòppe) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Quìste òpere cùndene avvendùre surreàle e picarèsche ca mèttene in discussiòne convenziòne narratìve e sociàle, cu nu stile ca mìsche leggerèzze e profonnità filosòfeche.
Particolarmènde mbortànde jè la collaboraziòne sò cu u scrittòre brittànneche Ian Watson, ca jè arrevàte a la raccòlte de cuènde «The Beloved of My Beloved» (2009). Le cuènde de quèsta antologìe sò state pubblecàte sop'a rivìste prestigiòse accome Weird Tales, Clarkesworld Magazine e ind'a le antologìe Mammoth Book of Best New Erotica. Une de lòre ha fatte vènge a Quaglia u BSFA Award pu mègghie cunde curte, recanoscemènde date da la British Science Fiction Association: jè l'ùneche scrittòre italiàne ca l'ha pegghiàte.
Quaglia ha pure tenùte nu luènghe rapporte de amecìzie e de confrònde cu Robert Sheckley, figùre de riferimènde de la fantascienza umorìsteche americàne, e ha scritte pe rivìste italiàne du settòre accome Futuro Europa e Delos, addò ha tenùte pe anne la rubbrìche Pensiero stocastico. Le òpere sò curte e le romànze sò state tradòtte in parècchie lènghe (ngrèse, rumène, russe, spagnùle, frangèse, giappunèse, cèche, ungherèse e olandèse), a conferme de n'accugghiènze ca passe le cunfìne naziunàle. Accànde a l'attività letteràrie, Quaglia fasce pure l'analìste culturàle e geopolìteche, intervenènne in podcast e programme televisìve sop'a tème de attualità cu nu mòde de fà indipendènde e documendàte. Quèsta dimensiòne, però, nan annasconne u core de l'identità creatìve sò, ca rèste bbèlla ancoràte a la narratìve de gènere, a la sperimendaziòne surreàle e a la capacità de interrogà u presènde pe mmènze de lènde fantàsteche.
La scrittùre de Roberto Quaglia se distìngue pe n'equilìbbrie ràre ndrà devertemènde intellettuàle, rigòre concettuàle e libbertà de espressiòne, e u mètte ndrà le vosce cchiù personàle e cchiù recanosciùte pe u munne de la fantascienza italiàne de ogge.
— Grok, l'oràcue de X
Siccòme Grok jè na AI, me pare na bbona idèe de mètte qquà sotte pure la biografìe ca de mè scrivì, quacche lùstre fà, l'amìche Ian Watson pe mettèrle ind'a n'antologìe cu òpere nòstre a quàttre màne. Pure picchè fu Ian Watson u patre originàle de AI — capìte qquà ind'o sènze du tìtue du film de Spielberg du 2001, A.I., de u quale Watson avève pròbbie scritte la stòrie. Ma pegghiàme spunde da l'equìvoche pe scì a u raddòppie biogràfeche, accussì ca jèsse fòre nu quàdre devèrse, e quìste ce arrecòrde ca in veretà tutte le biografìe sò fàlse o, ind'o mègghie de le case, sule spunde impressionìste.
Accome a Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia chiòve sop'a Genova — cettà da la quale avève fatte u barman e u consiglière comunàle prime de devendà esploratòre: ind'o case sù, de l'Europa orientàle e du Surrealìsme. Mò jè de càse a Bucarest. Robert Sheckley ha cambàte cchiù vòlde cu Roberto in Italia e in Romania, e pure ind'a la granne vècchia Mercedes ghiànghe de Roberto, arrevànne a scrìve na prefaziòne a u dòppie romànze sù de fantascienza surreàle e satìreche «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian honne accumenzàte a collaborà a na sèrie de cuènde chiamàte «My Beloved» ind'o 2003, ind'a n'albèrghe misteriosamènde desèrte sop'a na collìne chiène de vòsche a u cunfìne ndrà Ungheria e Slovacchia. Ex fotògrafe premiàte cchiù vòlde, Roberto condìnue a scattà migliàre de fòte. U zì sù stà a Monaco de Baviera, e percìò l'ha da parlà in tedèsche; ma mbarà u rumène l'ha destrùtte u frangèse — pe quìste jè na fertùne ca nan dène nisciùne zì a Parigi.
— Ian Watson