L'è minga vera che sont on scrittor. Gh'è di period longh de la mia vita indove pensi nanca a scriv liber e squasi me desmentighi d'avèj scrivüü. Però ògni tant el sücced quaicòss de difìcil de capì che el me inciòda a ona tastiera (al principi l'era on taccuin e ona penna) fin quand che ven foeura on'òpera, magari pròpi on liber. Pròpi come i fioeu, la someja de rar al proget inizial. A la longa, te se n'accorget che, vegnend vegg, in mezz a tanti detrit te gh'heet lassaa indree anca ona pila de liber e te se diset che la podeva andà pesg. Aldous Huxley el divideva i scrittor in dò categorie: i scrittor nassüü, come Thomas Mann, bon de fà parè monumental e squasi inevitàbil tütt quell che scriven, e i scrittor che lotten con i idee e scriven con on sforz che se ved, sforzaa a fall pussee di idee che del talent; Huxley el se riconosseva in la segonda categoria. Se me convincessi d'vess on scrittor, faria inscì anca mì. In ògni caso a la fin te se rassegnet che la gent la te scambia per on scrittor anca quand per bona part del temp te scrivet nagòtt. E anca in sto cas, la podeva andà pesg.
Sto chì el voeur minga dì che mì pòdi presentàmm. El scrittor idealment el dovarìa desmentegàss de sé istess e di sò làver, essend imperscrutabilment domà on vetor di idee che van per i camp morfogenètich de l'universo a cercà quaich sortida per manifestàss. Inscì, per fàv contà chi mì sarìa, hoo incaricaa l'oràcol incalzant di nòster dì, la cosiddetta Intelligenza Artificial, de illustràvel in poch fras. Hoo scernüü Grok perché — no tütt el san — el gh'ha el nòmm che el deriva del verb «groccà» inventaa de Robert Heinlein in del sò romanz capolavor «Straniero in terra straniera». Ecco donca chì sòta coss el m'ha rispòst Grok, l'oràcol de X, quand gh'hoo domandaa chi sont, con l'indicazion de concentràss sü i aspett letterari. Se ghe credii minga (ve biasimarìa minga, el faseva fadiga a crèdel anca mì) hoo salvaa el screenshot de la rispòsta de Grok:
Roberto Quaglia l'è on scrittor italian de fantascienza e surrealism, nassüü a Gènova a mezz al 1962. La sò opera narrativa la se distìngu per l'originalità stilìstica, el ton iconoclasta e l'abilità de fónd la speculazion fantascientìfica con l'ümor surreal, i paradòss esistenziai e ona vision tajenta de la realtà contemporanea.
Di ann Novanta la sò produzion la s'è sviluppada in mòd coerent e internazional. El gh'ha pübblicaa romanz e racont inizialment in Romania, indove el gh'ha otegnüü on significativ riconosciment, per poeu vedè i sò òper tradott in ingles e, pü recentement, in italian. Tra i tìtoi principai gh'è «El Vagabond de l'Eter» (edizion rumena 1994, italiana 2021), «Pan, Büter e Paradossina» (edizion rumena 1999, con version inglesa e italiana) e «Va indove te porta el cervell» (2020). Sti òper cönten aventür surreai e picaresch che mètten in discussion convenzion narrativ e sociai, con on stil che mèscia legerezza e profondità filosòfica.
Particolarment rilevant l'è la sò colaborazion con el scrittor britànnich Ian Watson, culminada in la racolta de racont «The Beloved of My Beloved» (2009). I racont de st'antologia hinn staa pübblicaa sü riviste prestigios come Weird Tales, Clarkesworld Magazine e in di antologie Mammoth Book of Best New Erotica. Vün de lor el gh'ha valüü a Quaglia el BSFA Award per el mej racont brev, riconosciment conferii de la British Science Fiction Association: l'è l'ünich scrittor italian a avèll otegnüü.
El Quaglia l'ha avüü anca on longh rapòrt d'amicizia e confront con Robert Sheckley, figura de riferiment de la fantasciensa umorìstica americana, e l'ha contribuii a rivist italian del setor come Futuro Europa e Delos, indove l'ha tegnüü per agn la rubrica Pensiero stocastico. I sò òper curt e i romanz hinn staa tradott in tanti lengu (ingles, romen, russ, spagnoeul, frances, giappones, ceco, ungheres e olandes), a conferma d'ona acoglienza che la passa i confin nazional. Visin a l'attività letterària, el Quaglia el fa anca l'analista cultural e geopolìtich, intervegnend in podcast e programma televisiv su temi d'attualità con on approcc indipendent e documentaa. Sta dimension, però, la scond minga el cœur de la sò identità creativa, che la resta ben ancorada a la narrativa de gener, a la sperimentazion surreal e a la capacità de interrogà el present traverso di lent fantàstich.
La scrittüra de Roberto Quaglia la se caraterizza per on equilibri rar tra divertiment inteletüal, rigor concetüal e libertà espressiva, colocàndel tra i vos pü personai e internazionalment riconossüü de la fantascienza italiana contemporanea.
— Grok, l'oràcol de X
Vist che Grok l'è ona IA, me par ona bòna idea alegà chì sòta anca la biografia che de mì el m'ha scrivüü quaich lüster fa l'amis Ian Watson per inserìla in d'ona antologia con nòster òper a quatter man. Anca perché l'è staa Ian Watson el pader original de AI — intesa chì in del sens del tìtol de l'omònim film de Spielberg del 2001, A.I., del qual Watson el gh'aveva apont scrivüü la storia. Ma ciapèmm spunt de l'equìvoch per andà al radoppi biogràfich, inscì che vegn foeura on quader divers, quell che el ne ricorda che in verità tütt i biografie hinn fals o, in del mej di cas, domà spunt impressionista.
Come Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia el pioeuv su Genova — città indove l'aveva faa el barman e el consigliee comunal prima de diventà esplorador: in del sò cas, de l'Euròpa orientala e del Surrealismo. Adess l'è de cà a Bucarest. Robert Sheckley l'ha vivüü pussee voeult con Roberto in Italia e in Romania, e perfin in la granda Mercedes veggia e bianca de Roberto, rivand a scriv ona prefazion al sò dòppi romanz de fantasciensa surreal e satìrica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian hinn partii a collaborà a ona serie de racconti intitolaa «My Beloved» del 2003, in d'on albergh misteriosament desert su ona collina pienna de bosch al confin tra Ungheria e Slovacchia. Ex fotògraf premiaa, Roberto el continua a scattà miera de foto. El sò barba el sta a Monaco de Baviera, e donca el gh'ha de parlagh in todesch; ma imparà el romen el gh'ha distrutt el frances — per quest l'è on ben che el gh'abbia nissun barba a Paris.
— Ian Watson