scûzime se intîtolo a lettia cómme o l'à fæto umbertoeco co-o seu lìbbro, ma tànto quéllo tîtolo o no gh'intràva ninte co-o seu lìbbro coscì cómme o mæximo o no gh'intra ninte co-a mæ lettia. Lê inta seu sapiénsa e mì inta mæ ignorànsa émmo fæto a mæxima cösa.
Ògni tànto che me càzze l'éuggio in sce tànte de quélle mæ lettie tûtte ciénn-e de paròlle che no capìsço e fràxi che capìsço ascì mêno de-e paròlle, pénso che ghe vêu pròpio che quàrche vòtta te scrîve ascì quarchedùn cómme mì, ciù sénplice e ascì sinçêro, a-o mànco créddo. Mì ô sò che me dîxan che són pròpio a mæxima persónna ch'a scrîve ascì tûtte quélle lettie coscì conplicæ, e me dspiâxe ànche se són conténto. E se vedde beníscimo che ô sò perché za a-o prinçìpio dîggo che me càzze l'éuggio in sce-e mæ lettie, coscì se capìsce che mì ô sò che són mæ, ò comùnque ô capìsço mì e questo o me bàsta.
Ò lézûo 'na vòtta inta càrta de 'n ciocolatìn che niâtri tûtti (e persónne) sémmo ascì parécchie identitæ tûtte inte 'na vòtta ò ciûttòsto a tûrno. O gh'à quarcösa a che fâ co-a pissicanàlixi, quélla sciénsa inventâ da Froid. Pe mêito de Froid mì alôa sò che quàrche vòtta scrîvo e cöse tûtte conplicæ, con ascì e paròlle dificili e e fràxi ancón de ciù, e e âtre vòtte cómme ancheu no reûsço a capî 'n'àcca de quéllo che m'aregòrdo ch'ò pûre scrîto mì. O l'é bùffo, vêo, câo Maurizio Costanzo Show?
Ò vìsto inta televixón 'n bèllo film ch'o se ciamâva "I dôi móndi de Charlie", ch'o parlâva de 'n bàlocco che ghe fàn 'na cûa pe deventâ a persónna ciù inteligénte do móndo e lê a devénta pe davéi, ma a-a fìn o tórna bàlocco, e quànde o tórna bàlocco o s'aregòrda però ch'o l'êa stæto inteligénte, e ànche s'o no capìsce ninte de quélle paròlle e fràxi ch'o l'à scrîto da inteligénte o fæto de èse stæto inteligénte ghe piâxe o mæximo ascì òua da bàlocco. Mì ò vìsto o film, ma m'aregòrdo che a persónna che són da inteligénte (tûtto questo o l'é strànio, vêo?) a l'avéiva ascì lézûo o lìbbro, ch'o se ciamâva e fòrsci o se ciàmma ancón "Flô pe Algernon". Se pe câxo gh'é quarchedùn inteligénte ch'o léze ghe conséggio de léze o lìbbro, pe tûtti i âtri cómme mì o l'é mêgio goardâ o film che tànto a stöia a l'é a mæxima e a va ascì a finî inta mæxima mainêa. L'autô do lìbbro o se ciàmma Daniel Keyes, ô dîggo perché a-o teu show se ûza dî i nómmi de quélli che scrîvan i bèlli lìbbri, e ànche se mì no ê ò lézûi i lìbbri che tì ti dîxi sénpre che són bèlli mì ghe créddo pe davéi che són tûtti tànto bèlli perché me l'à dîto o mæ portinâ ch'o se n'inténde.
A mæ vìtta a l'é bèlla, câo Maurizio Costanzo Show. Són conténto de èse a persónna che són, e són conténto de èse ascì quélla che no són. Spêro de no stâ fâzéndo confuxón. Vêuo dî che me piâxe ascì che quàrche vòtta són inteligénte (créddo che i inteligénti són quélli che pàrlan co-e paròlle tûtte dificili e e fràxi ancón de ciù), perché són convìnto che èse inteligénti o l'à da èse 'na cösa bónn-a. Gh'é però 'na cösa ch'a me dâ 'n pö de fastîdio, in sto fæto de èse inteligénte a tûrno. Mì me sénto mì mæximo, naturalménte, e sò che questo o l'é giùsto perché se ùn o no se sénte lê mæximo in pràtica o l'é maròtto, créddo che ascì chì ghe segge o sànpin de Froid. Dæto che són inteligénte a tûrno, e òua no ô són, mì me dimàndo cöse sucede con mì quànde no són mì? A càrta do ciocolatìn a dîxe che sémmo tûtti tànte persónne, questo ô capîo. E alôa, quànde mì no són mì mæximo perché són quarchedùn âtro (pe ezénpio l'inteligénte), dôve vàddo a finî mì? (vêuo dî quéllo che són òua?) Questa cösa devo dî che me dâ 'n pö de fastîdio. Spêro che no pensæ che són inteligénte mâ mæ grâ.
Quàrche vòtta fòrsci són ascì ciù sénplice de ancheu, ma no ô sò. Chi sâ se quànde són inteligénte m'aregòrdo che mì són ascì coscì cómme òua, vêuo dî tànto mêgio (umanaménte parlàndo), ma ciù sénplice.
Quànde són cómme són òua me dimàndo ascì cöse vêu dî èse inteligénte, esataménte. E se ùn o se stûddia a memöia tûtte e paròlle dificili e ascì e fràxi che bézeugna savéi pe èse inteligénti, dòppo o vêu dî che coscì se l'é deventæ inteligénti? Me dimàndo se me dimàndo ste domànde ascì quànde són inteligénte, e se naturalménte me rîva a respòsta dæto che alôa són inteligénte. E me dimàndo se quànde són inteligénte me dimàndo se quànde són cómme òua me dimàndo a mæxima domànda che me són dimandòu. Són tànto stupidòtto, vêo?
Mì ghe pénso coscì tànto che òrmâi ne són segûo che doviéivan dâ 'n çertificâto pe èse inteligénti. Vêuo dî in pràtica che se va a l'anàgrafe e cómme se dimànda pe savéi a seu dâta de nàscita e a residénsa e se se l'é sposæ e quélle cöse lì, se dimànda ascì se gh'é a seu inteligénsa ò pûre no. M'àn dîto che in América ô fàn, ma là són avànti in sce tûtte e cöse. O saiéiva còmodo pe tûtti savéi se se l'é inteligénti ò pûre no ò pûre fòrsci (o l'é vêo: pêu dâse che se pêu èse "fòrsci" inteligénti, cómme ascì e persónne sénsa fìssa dimôa no se sâ mìga dôve stàn, epûre da quàrche pàrte stàn ascì lô). 'Na persónna ch'a va a l'anàgrafe a ghe dimànda 'n çertificâto d'inteligénsa e coscì dòppo a sâ esataménte s'a l'é inteligénte de seguo, s'a ô l'é fòrsci ò pûre s'a no ô l'é. O saiéiva 'n bèllo progrèsso çivîle. Poriéivan scrîvilo ascì in sce-a càrta d'identitæ. Tûtti pêuan védde sùbito ch'ò i éuggi e i cavélli marón, ànche sénsa léze in sce-a càrta d'identitæ "éuggi: marón", "cavélli: marón". O saiéiva ciù còmodo se inveçe de ste belinæ ghe andiéiva scrîto "inteligénte: sci/no/fòrsci" (naturalmente no tûtti e tréi insémme se no sémmo a-o pónto d'acàppo).
Ma alôa a mì cöse doviéivan scrîve in sce-a càrta d'identitæ? Mì ô sò che no són inteligénte, perché no són mìga stùpido, són sôlo sénplice. Ma sò ascì che in âtri giórni inveçe ô són, sénpre pe córpa de Froid e e seu teorîe. Alôa cöse ghe dêvan scrîve in sce sta càrta? "Inteligénte: 'n pö sci e 'n pö no"? Ma o no saiéiva vêo. Mì no són 'n pö inteligénte e 'n pö no. O l'é che són tànte persónne, ò a-o mànco ciù de ùnn-a, cómme Froid o inségna. 'Na persónna che són sò ch'a l'é inteligénte, 'n'âtra persónna che són (tra l'âtro pròpio in sto moménto) sò che no ô són (inteligénte). Alôa questo o vêu dî che fòrsci ò bezéugno de ciù de 'na càrta d'identitæ? Ma o no l'é vietòu avéi ciù de 'na càrta d'identitæ? O no l'é obligatöio èse sôlo 'na persónna? Créddo pròpio de sci e alôa són feualézze, ma no ô fàsso apòsta. E se me càccian méntre fàsso sto reâto, cöse me faiàn? E se càccian a persónna che mì són quànde són inteligénte? Mì pénso ch'o l'é tûtta córpa da persónna che mì són quànde són inteligénte. O dovéiva pensâghe lê a rezòlve sto guâio, dæto ch'o l'é apónto inteligénte. Che córpa ne ò mì, sorviatùtto a-o seu confrónto? Fòrsci, però, o l'é pròpio perché o l'é inteligénte ch'o l'à da sénpre pensâ a quarcösa d'âtro. Se lê o pénsa quéllo che pénso mì, o vêu dî ch'o no l'é mìga tànto inteligénte. E alôa chi ne sàrva? No ghe capìsço ciù ninte. Quarchedùn o me pêu agiutâ?

Roberto Quaglia