ancheu no sopòrto i socòloghi. Me ghe són mìsso a reflètte çìnque menûti, e m'é vegnûo in ménte che pe èse reconosciûi socòloghi o l'é abàsta consegoî 'n córso de làurea in sociologîa, vêuo dî avéi assimilòu e noçioìn contegnûe inte 'n çèrto nùmero de lìbbri prestabilîi e avéi passòu i ezàmmi relatîvi a lô (operaçión tûtto fêua che problemàtica pe 'na persónna de inteligénsa normâle). A-a fìn, o titolòu socòlogo o no l'é 'na persónna ch'a l'àbbie dimostròu de avéi capîo quarcösa in scî o conportaménto da societæ, ma 'na persónna ch'a l'àbbie dimostròu de avéi studiòu quéllo che âtri àn capîo in scî o conportaménto da societæ. A mæ definiçión a poriéiva sonâ 'n pö estremìstica, ô amétto. Vedémmo alôa a quistión da 'n'âtra angolatûa: 'n tâle o stûddia tûtti i lìbbri regolamentâri do córso de sociologîa, o l'otêgne o seu brâvo çertificâto de socòlogo, dòppo o scribàccia maldèstri artìcoli inti quæ o pastìcia a vànvera co-i concètti d'âtri da lê inparæ, ò ancón pézo o va a dî quàrche fràze d'efètto in televixón, ò o se fâ serâ pe 'n ànno da sôlo inte 'na gròtta pe scrîve 'n lìbbro çercàndo lê mæximo, e ècco che a seu identitæ de socòlogo a l'é pìnn-a conclamâ e da tûtti acetâ. In efètti, o l'é abàsta scrîve che se l'é socòloghi in sciô bigétto da vìxita, e quæxi tûtti ghe crediàn. Pe taxî i incrèduli o saiâ abàsta citâ chì e là a-a bàlla Mac Luhan e quarchedùn âtro che no sò perché mì no són 'n socòlogo.
Pròpio perché no són 'n socòlogo, me són inbatûo inte quàrche mæ reflesción che da nisciùn socòlogo - ahimé - m'é mâi finn'òua capitòu de sentî, e che òua repòrto a tì, câo Maurizio Costanzo Show, e a chiunque, tramîte tì, de ste mæ fràxi mâi o fîse bersàglio.
O sùgo o l'é sénplice e d'aparénsa banâle assæ, e o se riassùmme inte 'na fràze ch'a dîxe tûtto e a no dîxe ninte: "A TELEVIXÓN A L'É A RELIGIÓN MODÈRNA."
Bèlla descovèrta, diàn in tànti. Ma no se fermémmo in superfìce, dîggo mì, e analizémmone e inplicaçioìn. Primma de tûtto: a cöse a l'é servîa, a sèrve e a serviâ sénpre, in ògni ténpo e lêugo do móndo, quæ se sîa religión? Ninte sofìsmi ò respòste tortuôze, pe piaxéi! 'Na sôla respòsta ciæa, sénplice, pragmàtica, inconfutàbile: "A religión a sèrve a fornî a-a popolaçión i modélli comùn de conportaménto."
Ti pêu ciamâli cómme ti vêu: ètica, morâle, valôri ecc. A sostànsa a l'é a mæxima. In ògni ténpo e lêugo do móndo a religión a sèrve pe comunicâ a-a génte cómme bézeugna conportâse. Chiunque o l'àbbie pe davéi féde inta seu religión, o se conpòrta cómme a seu religión a prescrîve.
A religión a l'é indispensàbile pe l'organizaçión sociâle, e chi o pénsa o contrâio o l'é 'n locco e ô dimostreriò tra pöco. No existan, né són mâi existîe, societæ umànn-e sénsa religión. Gh'é a riguàrdo tànta confuxón de tèrmini, perché sôlo e religioìn tradiçionâli pàian ancheu cómme tâli a chiunque de niâtri (ma o no fû sénpre coscì; ancheu o cristiàn o sâ che ascì o maométàn o l'à 'na religión; sêcoli fâ, o no-cristiàn o l'êa pe-o cristiàn sôlo 'n infedêle no dégno de vîve, e defæti a l'êa tànto popolâre a guèra sànta, ancón ancheu popolaríscima tra i islàmichi). E religioìn no-tradiçionâli, inveçe, no són ancón stæte reconosciûe cómme religioìn a tûtti i efètti. A ciù reçénte e poténte tra e nêuve religioìn no-tradiçionâli a l'é a Televixón, e nisciùn o n'à ancón piggiòu e espresso pùblicaménte pìnn-a cosciénsa.
I socòloghi blàteran in scî l'óvvia conscideraçión che a Televixón a segge o ciù poténte instruménto de comunicaçión che mâi o segge existîo. Questo o l'é vêo. Ma o l'é sôlo o prinçìpio.
In tànti di paîxi dôve a Televixón a l'é ciù dilagâ, a religioxitæ popolâre tradiçionâle a s'é forteménte abassâ. Perché? Quéllo che stàggo scrivéndo, cómme za dîto, o no vêu èse (cómme defæti o no l'é) 'n sàggio sociològico in sce-e relaçioìn existénti tra televixón e sénso religiôzo, ma 'na lettia a-o Maurizio Costanzo Show dôve sénpliceménte se vòrze a lûxe da cosciénsa coletîva inte 'na direçión finn'òua pöco batûa. Tànte e tròppe someggiànse se atrêuvan inti conportaménti de chi o segge devòto a 'na religión tradiçionâle e de chi o segge devòto a-a Televixón, pe liquidâle cómme coinçidénse. Quæ someggiànse? Beh, provémmo a scovâne quàrchedùnn-a insémme:

• I MODÉLLI COMÙN DE CONPORTAMÉNTO: Cómme za dîto, chiunque o segge devòto a 'na religión, da quélla o tîa i seu modélli de conportaménto. O sucede a-i cristiàn, a-i buddìsti e a-i maométàn. E coscì defæti o sucede ascì a-i telespetatôri: lô àcatan i produti reclamizæ in Televixón, còpian e batûe de spìrito da-i cabarétisti Televixîvi, guîdan l'auto co-a spericolatézza con cûi se guîda in Televixón (coscì cauzàndo, pe ezénpio, e famigeræ stràggi do sàbo sêia), inpàran a eserçitâ a violénsa co-a noncurànsa con cûi a l'é eserçitâ in Televixón (cómme l'âtriménti inspiegòu fenòmeno da iperviolénsa minorîle in América o dimóstra), plàsman e seu preferénse sessoâli in sciô modéllo do vàsto catàlogo de sex-symbols disponìbile inte l'universo Televixîvo, e coscì vîa.
• I DÃ’GMI: Chiunque o segge devòto a 'na religión, o n'acétta sénsa reflètte i dògmi. I devòti inta Televixón, crédan dogmaticaménte a quéllo ch'o ghe vêgne dîto into telegiornâle (i ciù smaliçiæ se conpiâxan de crédde a 'n çèrto telegiornâle ciù che a 'n âtro, ma a sostànsa a no càngia). Emblemàtica a l'é a tâle propòxito a çêlebre fràze, adêuviâ pe dimostrâ a veridiçitæ de 'n'informaçión: "L'à dîto a televixón..."
• A "TRANCE": Caraterìstica de ògni fedêle during a funçión religiôza a l'é o seu cazze in stâto de trance. O sucede a-i buddìsti, catòlichi, islàmichi e zulù. O sucede ascì a chi o l'é inmèrso inte 'n programma televixîvo. Goardàndo a televixón se descólla da-a seu realtæ indivìdoâle e o çervèllo o emétte ónde àlfa (ségno inconfutàbile de 'n'alteraçión do stâto de cosciénsa). Cómme in gêxa co-o seu dîo, davànti a-a Televixón se identìfica co-l'ogétto da seu veneraçión, vêuo dî i persongi Televixîvi. Quànde l'identificaçión a no reûsce se càngia canâle (se vòrze a 'n âtro sànto), ma no se sciòrte da-a gêxa, vêuo dî no se distûa a Televixón. Se ricórre a-o zapping quànde no se sâ ciù a che sànto votâse.
• O RISPÈTTO DE L'AUTORITÆ SAÇERDOTÂLE: Quæ se sîa autèntico fedêle de quæ se sîa religión o s'acosterâ tremànte a chi o incàrna o sìnbolo do seu cùlto, vêuo dî l'autoritæ saçerdotâle. A osservâ i trémmi, i barbotaménti e a solenitæ interiôre de chiunque o se trêuve a tì pe tì co-a seu çelebritæ Televixîva preferîa, no pàian èsighe dùbbi che o se tràtte do mæximo e idèntico fenòmeno mentâle.
• L'EREXÃŽA: Ùnn-a de-e caraterìstiche de quæ se sîa religión ch'a segge coscì poténte che i fedêli ne àggian 'n'esperiénsa coscì assolûta da no èse pe ninte consapeivoli che o se tràtte de 'na religión, a l'é quélla de prodûe o fenòmeno de l'erexîa, vêuo dî l'inpietôza demoliçión de chiunque o no dimóstre inti fæti de éssine segoâce. O sucèsse - con pìccole variànti - into Catoliçìsmo e into Nazìsmo, e ancón òua o sucede - in mezûa diferénte - inte nêuve religioìn no tradiçionâli, cómme a riçèrca scientìfica, a psicanàlixi (Reprendiémo prìmma ò dòppo, in quàrche âtra lettia - ò pûre no... chi ô sâ? - l'argoménto che ascì a sciénsa, cómme a psicanàlixi - che sciénsa a no l'é - segian, sostançialménte, struttûæ no tànto diferenteménte rispètto a-e religioìn tradiçionâli.), e a Televixón. Ch'o prêuve o lettô, se a-e mæ paròlle o no crédde, a fâ fìnta co-i seu interlocutôri de no savéi cöse o segge o Maurizio Costanzo Show, o Telegiornâle, de no savéi chi segian pippobaudo, mikebongiorno, mauriziocostanzo, sgarbi... Inscisténdo a otrànsa, con chiunque, de no savéi assolutaménte chi ò cöse e suddéte divinitæ segian, se goagnerâ a fàmma de indivìddoi "strâni", asociâli, che fàn fìnta de èse màtti ò inveçe ô són. In brêve, se atroverâ conpletaménte emarginæ. O l'é o màrchio de l'erexîa modèrna. Epûre, quæxi nisciùn de niâtri o l'à mâi vìsto e suddéte divinitæ co-i seu éuggi... da-o vîvo! Lô alòggian inti nòstri çervèlli perché cugémmo a seu esénsa in Televixón, coscì cómme o bón cristiàn o cêuçe l'esénsa de Dîo in Gêxa. Sicómme l'esénsa Televixîva a l'é ciù fàçile da cêuçe de quélla ecleziâle, in quànto a l'é coredâ de ótime imàgini a colôri e seunni convinçénti (òua ascì stereo), a religión Televixîva a stâ conpletaménte soppiantàndo quélla ecleziâle tradiçionâle.

  A ciù gròssa fòrsa da religión Televixîva a l'é che tûtti i seu fedêli - che pûre ciù ò mêno sàn cöse a segge 'na religión - no àn cosciénsa che o se tràtte de 'na religión, e ne són coscì devòti cómme de ciù no poriéivan. Con questo no tîo concluxoìn morâli in sce-a magiôre ò minô "bontæ" da religión Televixîva. Bontæ e Cativêza són categorîe infîde, che mâi rescêuttan unitæ de giudìçio. Sénsa dùbbio dovètan comparî "cativi", a-i erètichi torturæ da l'Inquixiçión Cristiànn-a, i saçerdòti de Sànta Mæ Gêxa, i quæ ê torturàvan no pe seu cativêza, ma pe genuìnn-a conviçión che i "cativi" fîsan i âtri.
  A religión Televixîva a no l'é né bónn-a, né cativa, ànche se inte quélla o pòsse èse cugéito sò o Bén che o Mâ. A Televixón a fornìsce ancheu a tûtti niâtri i modélli comùn de conportaménto. A inségna o valôre de l'ecologîa (valôre do tûtto asénte in tûtti i paîxi dôve a Televixón a no l'àbbie a lóngo promòsso), ma ascì o valôre da violénsa (o l'é questo pe quàrchedùn, mì conpréizo, 'n valôre negatîvo, ma pe âtri 'n valôre poxitîvo, tànto vêo ch'o vêgne da tànti con fieréssa eserçitòu). A inségna o valôre di drîti çivîli, ma ascì o valôre di dovéi consumìstichi, condiçionàndone a dovéi consumâ, consumâ, e sénpre ciù travagiâ pe ciù consumâ. A inségna o valôre da lealtæ sportîva, ma ascì da guerìggia tra tifozerîe, stigmatizàndola a paròlle, ma a-o mæximo ténpo promovéndola, fâzéndone 'n mîto negatîvo da trasgresción. A inségna o valôre da solidarietæ, ma ascì quéllo do ranpantìsmo, da richéssa a tûtti i cósti. A inségna o valôre do Catoliçìsmo, tegnéndone agiornæ in sce-e oraçioìn papâli, ma ascì o valôre de 'na vixón esclusivaménte genitâle do sèsso, rendéndone disponìbili migiæa de videocassétte pòrno. A inségna o valôre de èse cómme madreteresadicalcutta, ma ascì o valôre do consumìsmo sentimentâle a l'americànn-a.
  Ti capìsci, câo Maurizio Costanzo Show, cómme stàn e cöse? A ciù gràn pàrte di nòstri valôri e de-e nòstre conviçioìn ne són a-o giórno d'ancheu fornîi da-a Televixón, pròpio cómme ne êan 'na vòtta fornîi da-o tîmô de Dîo. Ma a Televixón a existe da pöco ténpo, da pochíscimo ténpo. A ciù gràn pàrte di italièn a l'é cresciûa sénsa o tîmô da Televixón, e 'na converscion in etæ adùlta a no vâ 'na féde radicâ scìn da-i primmi ànni de vìtta. I vêi e autèntichi adèpti assolûti a-a religión da Televixón són sôlo i fanti che ancón stàn crescéndo... e o l'é coscì inta societæ do domàn, quànde tûtti saiàn cresciûi scìn da-o prinçìpio into tîmô Televixîvo, che vediémo a pìnn-o i eclatànti efètti da rivoluçión in àtto...
  Spegolâ o l'é léçito, diverténte e quàrche vòtta dovorôzo, câo Maurizio Costanzo Show. O saiâ inte 'n'âtra lettia, fòrsci, che me sbizariò a spegolâ in sce cómme a saiâ a societæ futûra, quànde a Televixón a regnerâ sovrànn-a tra e religioìn do móndo, 'n régno coscì assolûto che i sùddti ghe ubidiàn a l'éurba, con devoçión pâri a quélla che âtri sùddti, in âtri ténpi, nutrîn vèrso o seu ré, o seu pàppa, ò vèrso o strigón do borgo. Cosciénti sôlo de l'inconmàbile diversitæ geràrchica ch'a ê separerâ da-i seu nêuvi dêi.

  Roberto Quaglia

  ---