U Scritture — Roberto Quaglia

U Scritture — Roberto Quaglia

I

Fantascienza, surrealismu e l'opera letteraria.

U scritture avissa de scurdare se stessu e i opere sui, pecchì è sulu nu vetture de l'idee chi girianu ppe i campi morfogenetici de l'universu circannu na via ppe si mustrare.

Un è veru chi sugnu nu scritture. Ci su' periodi longhi da vita mia aduve un pensu ppe nente a scrivere libri e quasi mi scordu de l'avìre scritti. Però ogni tantu succede quarchi cosa difficile de capire chi m'inchioda a na tastiera (all'origine eranu nu quadernu e na penna) finu a quannu n'opera, magari propriu nu libru, nni nesce. Propriu cumu i figli, quasi mai assumiglia au progettu de prima. A longu jire, t'addunì chi, 'nvecchiannu, tra i tanti detriti hai lassatu arretu de tia puru na pila de libri e ti dici chi putìa jire peju. Aldous Huxley spartìa i scritturi 'n dui categorie: i scritturi nati, cumu Thomas Mann, capaci de fare parire monumentale e quasi inevitabile tuttu chiru chi scrivianu, e i scritturi chi s'azzuffanu ccu l'idee e scrivianu ccu sforzu chi si vida, custritti a lu fare cchiù de l'idee chi du talentu; Huxley si ricanuscìa intra a seconda categoria. Si mi cunvincissa de essere nu scritture faciera accussì puru iu. Comunque alla fine ti rassegni chi a gente ti piglia ppe nu scritture puru quannu ppe bona parte du tiempu un scrivi ppe nente. E puru 'n chistu casu, putìa jire peju.

Chistu un vò dicere chi iu mi pozzu prisentare. U scritture, de giustu, avissa de scurdare se stessu e i opere sui, essennu, senza chi si capisce, sulu nu vetture de l'idee chi girianu ppe i campi morfogenetici de l'universu circannu quarchi via ppe si mustrare. Allura, ppe vi fare cuntare chine iu sarria, aju 'ncaricatu l'oraculu 'nsistente de i jorni nostri, a cosiddetta Intelligenza Artificiale, de vu spiegare 'n pochi frasi. Aju sceltu Grok pecchì — un tutti u sannu — tene u nume chi vene du verbu «groccare» 'nventatu de Robert Heinlein intru u rumanzu capulavuru sue «Straniero in terra straniera». Eccu allura ccà sutta chi m'ha rispostu Grok, l'oraculu de X, quannu ci aju dumannatu chine sugnu, dicennuci de si cuncentrare supra l'aspetti letterari. Si un ci cridìti (un vi daria tortu, facìa fatica a ci crìdere puru iu) aju sarvatu u screenshot da risposta de Grok:

Roberto Quaglia è nu scritture italianu de fantascienza e surrealismu, natu a Genova a maju du 1962. L'opera narrativa sua si distingue ppe l'originalità du stile, u tonu iconoclasta e a bravura de miscare a speculazione fantascientifica ccu l'umorismu surreale, i paradossi esistenziali e na visione tagliente da realtà de oje.

De l'anni Novanta a produzione sua s'è sviluppata 'n modu coerente e internazionale. Ha pubblicatu rumanzi e cunti all'inizio 'n Romania, aduve ha avutu nu ricunuscimentu significativu, ppe pue vidire i opere sui tradutte 'n ingrisi e, cchiù de recente, 'n italianu. Tra i tituli principali ci su' «Il vagabondo dell'etere» (edizione rumena 1994, italiana 2021), «Pane, burro e paradossina» (edizione rumena 1999, ccu versioni ingrisi e italiana appressu) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Chisti opere cuntanu avventure surreali e picaresche chi mintianu 'n discussione cunvenzioni narrative e sociali, ccu nu stile chi misca leggerezza e prufunnità filosofica.

Specialmente importante è a cullaborazione sua ccu u scritture britannicu Ian Watson, finuta intra a raccolta de cunti «The Beloved of My Beloved» (2009). I cunti de chista antologia su' stati pubblicati supra riviste prestigiose cumu Weird Tales, Clarkesworld Magazine e intra l'antologie Mammoth Book of Best New Erotica. Unu de chisti ha fattu vincere a Quaglia u BSFA Award ppe u megliu cuntu curtu, ricunuscimentu datu da British Science Fiction Association: è l'unicu scritture italianu chi l'ha avutu.

Quaglia ha puru avutu na longa amicizia e cunfrontu ccu Robert Sheckley, figura de riferimentu da fantascienza umoristica americana, e ha cuntribuitu a riviste italiane du settore cumu Futuro Europa e Delos, aduve ppe anni ha tenutu a rubrica Pensiero stocastico. I opere curte e i rumanzi sui su' stati tradutti 'n tanti lingue (ingrisi, rumenu, russu, spagnolu, francisi, giapponese, cecu, ungherese e olandese), a cunferma de na ricezione chi passa i cunfini nazionali. Vicinu all'attività letteraria, Quaglia fa l'analista culturale e geopoliticu, intervenennu 'n podcast e programmi televisivi supra temi de attualità ccu n'approcciu indipendente e documentatu. Chista dimensione, però, un oscura u core de l'identità creativa sua, chi resta ancorata forte a narrativa de genere, a sperimentazione surreale e a capacità de interrogare u presente ccu lenti fantastiche.

A scrittura de Roberto Quaglia si distingue ppe n'equilibriu raru tra divertimentu intellettuale, rigore cuncettuale e libertà de espressione, e u mette tra i vuci cchiù personali e cchiù ricanusciute 'n giru ppe u munnu da fantascienza italiana de oje.

— Grok, l'oraculu de X

Datu chi Grok è na AI, mi pare na bona idea de jungire ccà sutta puru a biografia chi de mia scrissa, tanti anni fa, l'amicu Ian Watson ppe a mettere intra n'antologia ccu opere nostre a quattru mani. Puru pecchì fu propriu Ian Watson u patre originale de AI — intesa ccà cumu u titulu du film de Spielberg du 2001, A.I., de cui Watson avìa scrittu propriu a storia. Ma pigliamu spuntu de l'equivocu ppe jire au doppiu biograficu, accussì chi nesce fora nu quadru diversu, e chistu ni ricorda chi 'n verità tutti i biografie su' false o, au megliu, sulu spunti impressionisti.

Cumu Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia chiove supra Genova — città aduve avìa fattu u mestiere de barman e de cunsiglieri comunale prima de addivintare esploratore: intru u casu sue, de l'Europa orientale e du Surrealismu. Mo è de casa a Bucarest. Robert Sheckley ha campatu cchiù voti ccu Roberto 'n Italia e 'n Romania, e puru intra a granne vecchia Mercedes janca de Roberto, arrivannu a scrivere na prefazione au doppiu rumanzu sue de fantascienza surreale e satirica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian hannu cuminciatu a cullaborare a na serie de cunti chiamati «My Beloved» intru u 2003, intra n'albergu misteriosamente desertu supra na cullina de vosche au cunfine tra Ungheria e Slovacchia. Ex fotografu ccu tanti premi, Roberto cuntinua a scattare migliaia de foto. U ziu sue sta a Monaco de Baviera, e allura ci ha de parlare 'n tedescu; ma 'mparare u rumenu ci ha distruttu u francisi — ppe chistu è bonu chi un tene nullu ziu a Parigi.

— Ian Watson
I opere

I libri

A favure da tesi chi tutti i biografie su' false, né Grok né Ian hannu nominatu l'attività mia de saggistica, ppe chistu eccu ccà sutta certi libri chi un su' propriu de narrativa, e appressu i opere de narrativa. Chine vulissa approfondire u travagliu mie intru u munnu da realtà pò trasire intra a sezione Analista.

Saggistica
Guerra e Pace e Zombi
Guerra e Pace e Zombi
Democrazia totalitaria contra u munnu multipolare
Nu viaggiu intra u smantellamentu chianu chianu da cuscienza collettiva e l'adulterazione du sensu da realtà 'n Occidente: a «zombificazione de massa» de cui Quaglia ricostruisce cause e tappe, finu au ribaltamentu chi un s'aspettava nuddu — a crisciuta da maggioranza globale versu n'ordine multipolare.
Accatta ›
Il fondamentalismo hollywoodista
U fondamentalismu hollywoodista
Viaggiu 'n Iran a scuperta de l'ideologia invisibile de l'Occidente
U primu saggiu dedicatu au «hollywoodismu»: l'ideologia invisibile e mai dichiarata chi, film doppu film, modella a visione du munnu de l'Occidente. Partennu de nu viaggiu 'n Iran, Quaglia smonta i tecniche ccu cui u cinema mainstream orienta percezioni, paure e credenze de miliuni de spettaturi.
Accatta ›
Il Mito dell'11 Settembre
U Mitu de l'11 Settembre
I versi satanici da demucrazia occidentale
N'indagine monumentale supra l'inganni costruiti attornu all'11 settembre 2001. Tra bispensiero, «miti diversivi» e fonti documentate puntu ppe puntu, Quaglia incastra i pezzi du puzzle e distingue chiru chi è realtà de chiru chi è mitu — senza cedere a i contronarrazioni cchiù comode.
Accatta ›
Pensiero Stocastico
Pensiero Stocastico
Cinquanta sfumature de dissensu
A raccolta de i rubriche du «Pensiero Stocastico»: analisi geopolitica, controinformazione, riflessioni esistenziali e quarchi volu pindaricu, 'n cinquanta «sfumature de dissensu» contra u pensiero unicu.
Accatta ›
Narrativa
Pane, Burro e Paradossina
Pane, Burro e Paradossina
Le avventure di James Vagabond
Doppiu rumanzu de fantascienza surreale e satirica, ccu prefazione de Robert Sheckley. James Vagabond e a misteriosa «paradossina» si strascinanu u letture intra nu jocu picarescu de paradossi aduve ogni certezza si sfarina intra na risata.
Accatta ›
Il Vagabondo dell'Etere
Il Vagabondo dell'Etere
Avventure interspaziali
U rumanzu chi a i primi anni Novanta fice canuscere Quaglia 'n Romania: nu vagabundaggiu interspaziale aduve l'avventura fantascientifica si piega sempre versu l'assurdu e l'ironia metafisica. Edizione rumena 1994, italiana 2021.
Accatta ›
The Beloved of My Beloved
The Beloved of My Beloved
Cunti a quattru mani ccu Ian Watson
A raccolta de cunti scritti a quattru mani ccu Ian Watson: storie irriverenti, erotiche e visionarie, pubblicate supra riviste cumu Weird Tales e Clarkesworld. De unu de chisti è venutu u BSFA Award, e Quaglia è l'unicu italianu chi l'ha vintu.
Accatta ›
Extralandia
Extralandia
Cunti strani du ventesimu seculu
Na galleria de munni storti e personaggi spaisati, aduve a fantascienza addiventa a scusa ppe guardare de sbiecu u seculu nostru stessu e i tic sui cchiù ammucciati.
Accatta ›
Va dove ti porta il cervello
Va dove ti porta il cervello
Contra i ragioni du core
Nu titulu chi è già nu programma: contra ogni invitu a seguire u core, Quaglia difende i ragioni — e i deragliamenti — du ciarviellu, intra nu caminu tra cunti e divagazioni chi capovolgianu i luoghi comuni.
Accatta ›
Lassù qualcuno mi concupisce
Lassù qualcuno mi concupisce
Commedia cosmica
Versione italiana de «Somebody Up There Is Lusting For Me»: na commedia cosmica aduve desideri terreni e disegni celesti si currianu appressu, ccu l'umorismu paradossale chi è u marchiu de l'auture.
Accatta ›
Marco Dio Show
Marco Dio Show
Satira fantascientifica e mediatica
Chi succede quannu a divinità addiventa nu format televisivu? N'apologu grottescu supra u presente nostru fattu tuttu spettaculu, aduve u sacru e u varietà si scuntranu.
Accatta ›
Il Piccione Jonathan Livingshit
Il Piccione Jonathan Livingshit
Parodia da trascendenza
Parodia irriverente du famusu gabbianu: nu palummu qualunque curre appressu a trascendenza tra i tetti de i città, intra na favula comica chi piglia de mira ogni manuale de auto-elevazione spirituale.
Accatta ›
Lettere al Totem Televisivo
Littere au Totem Televisivu
Pamphlet catodicu
Na currispondenza immaginaria e feroce ccu a divinità de casa du Novecentu, u televisore: pamphlet ironicu supra u rapportu tra l'omu de oje e u totem catodicu sue.
Accatta ›
Storia del Turpiloquio
Storia du Turpiloquiu
e du parlare vulgare
N'indagine menza seria supra i parole pruibite: de aduve venanu, pecchì funzionanu, cumu si su' evolute i bestemmie e u parlare vulgare ccu i èpoche. Nu libru scrittu 'n famiglia de cui sugnu cuauture de minoranza, ma chi cangerà u modu vostru rozzu de jestimare senza sapìre intru u modu raffinatu de chine dice i stesse cose vastase, sapennule però pue puru spiegare a chine ha 'nsultatu.
Accatta ›
Mediateca

A machina du tiempu

L'invenzione da machina du tiempu un è quarchi cosa chi si fa de curpu: è 'nveci nu processu a rate. Anni fa scuprii chi si pònnu mannare pezzi du munnu e de l'eventi chi ni toccanu intru u futuru, ccu chira chi a gente chiama videoregistrazione. Allura ccu u tiempu aju ammucchiatu flussi de immàgini aduve spissu c'è puru quarcunu chi parla e chi pò valere a pena de sentire puru doppu anni. È accussì chi aju misu supra na vera videoteca de mumenti scippati all'oblio aduve granni scritturi cumu Robert Sheckley e Ian Watson, tutti e dui granni amici mei (ppe approfondire visitati a sezione museu du situ mie, fatta tanti anni fa), parlanu e fannu cose. Ci su' video storici de cunferenze de appassionati de fantascienza a tiempi quannu nuddu filmava. Ma puru discussioni recenti supra i massimi sistemi e dintorni (quasi sempre dintorni). Eccu ccà sutta playlist de video e interviste aduve ci su' Robert Sheckley e Ian Watson, e pue, 'n secunnu pianu, na playlist de video 'n primu pianu, playlist de presentazioni letterarie, de interviste e de dibattiti de ogni genere aduve aju pigliatu parte ccu l'anni.

A tresca mia ccu Robert Sheckley
Video e interviste ccu Robert Sheckley, mastru da fantascienza umoristica e amicu de na vita.
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
A tresca mia ccu Ian Watson
Cunversazioni e mumenti ccu Ian Watson, cuauture de «The Beloved of My Beloved».
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
Discussioni 'n primu pianu
A selezione de i video cchiù importanti, misi — ppe rispettu da tautologia — 'n primu pianu.
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
Eventi letterari
Presentazioni de libri e 'ncuntri letterari raccolti ccu l'anni.
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
Discussioni 'n rete ccu Roberto Quaglia
Dibattiti de ogni genere aduve aju pigliatu parte: quasi sempre dintorni, quarchi vota massimi sistemi.
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
Interviste a Roberto Quaglia
I interviste date ccu u tiempu, tra letteratura e dintorni.
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
Made in Russia
L'interazioni 'n Russia, cuminciannu de l'intervista de menz'ura supra u Primu Canale russu (2025).
Vidi tutta a playlist supra YouTube ›
A mediateca cumpleta — scigli a porta tua

A videoteca letteraria, sparpagliata 'n parallelu supra cchiù piattaforme. Ppe mo a porta de YouTube è aperta; l'atre vènanu appressu, ognuna ccu u carattere sue e i fissazioni sui.

Va avanti

Atri dui sguardi

Cuntatti & social

Scrivi a Roberto: [indirizzu de attivare]