An é brîṡa vaira ch'a séppa un scritåur. Ai é di lóng perîod dla mî vétta indóv an päns brîṡa a scrîver lébber e quèṡi a m dscôrd d'avairei scrétt. Mo ògni tant ai capita quèl ed difézzil da capîr ch'al m inciôda a una tastîra (in orégin i êren un tacuén e una pana) fén a quand un'ôvra, fôrsi pròpi un lîber, la vén fòra. Pròpi cme i fiû, lî ràir la sarâa al progèt inizièl. Ala lónga, t at n adè che, invèciänd, tra i tant detrét t è lasè drî ed té anc una pêla ed lébber e t at dî che al psèva andèr pîz. Aldous Huxley al divdèva i scritûr in dåu categorî: i scritûr naséo, cme Thomas Mann, bón ed fèr paraire monumentèl e quèṡi inevitâbil tótt quall ch'i scrîven, e i scritûr ch'i lòten con äli idê e i scrîven con sfôrz viṡébbil, forzè a fèrel däli idê pió che dal talänt; Huxley al s arcgnusèva int la secånda categorî. S'a m convinzéss d'èser un scritåur a farévv acsé anca mé. Comónque ala fén t at raségn che la zänt at scâmbia par un scritåur anc quand bôna pèrt dal tänp an scrîv brîṡa. E anc in sto câṡ, al psèva andèr pîz.
Quasst an vål brîṡa dîr ch'a pòsa preṡentèrum. Al scritåur idealmänt al dovrébb dscurdèr sé stass e äli så ôvri, esänd imperscrutabilmänt såul un vetåur däli idê ch'äli vâghen par i câmp morfogenêtich dl'univêrs a zerchèr quèlch sbåch par manifestères. Donca, par fèruv cuntèr chi a saréa, a i ò dè l'incâregh a l'orâcol incalzànt di nåster dé, la cusidatta Inteligänza Artifizièl, ed iluṡtrèrvel in påci frèṡ. A i ò scålt Grok parché — brîṡa tótt i al san — al gà al nómm ch'al vén dal vêrb «groccâr» inventè da Robert Heinlein int al så romanz capolavurå «Straniero in terra straniera». Ècco donca qué ed seguit csa al m à respåst Grok, l'orâcol ed X, quand a i ò dmandè chi a sån, con l'indicaziån ed concentrères in vatta ai aspèt leterâri. S'an i cardî brîṡa (an v biasimaréa brîṡa, a fèva fadîga a crédderel anca mé) a i ò salvè al screenshot dla respòsta ed Grok:
Roberto Quaglia l'é un scritåur itagliàn ed fantasiénza e surealîṡum, naséo a Gènova int al mâg̈ dal 1962. La så ôvra narativa la s desténgv par l'originalitè stiléstica, al tòno iconoclâsta e l'abilitè int al fånnder la speculaziån fantasientéfica con l'umorîṡum surèl, i paradòs eṡistenzièl e una viṡiån taiänta dla realtè contemporânia.
Dai ân Novanta la så produziån la s é sviluppè in môd coeränt e internazionèl. L'à publichè romanz e raccånt inizialmänt in Romania, indóv l'à otgnó un significatîv arcgnusimänt, par pò vàdder äli så ôvri tradótti in inglaiṡ e, pió recentemänt, in itagliàn. Tra i tîtol principèl ai é «Al vagabånnd ed l'êter» (ediziån ruména 1994, itaglièna 2021), «Pan, bûr e paradossén'na» (ediziån ruména 1999, con versiån inglaiṡi e itaglièna in seguit) e «Va indóv at pôrta al zervèl» (2020). Sti ôvri äli cånten aventûr surèli e picarésche ch'äli métten in discusiån convenziån naratîvi e sozièl, con un stîl ch'al massda ligerèza e profonditè filosòfica.
Particolarmänt rilevànt l'é la så colaboraziån col scritåur britânnich Ian Watson, culminè int la racôlta ed raccånt «The Beloved of My Beloved» (2009). I raccånt ed st'antologî i én stè publichè in vatta a di revéssti prestigiåuṡi cme Weird Tales, Clarkesworld Magazine e int äli antologî Mammoth Book of Best New Erotica. Ón ed låur l'à való al Quaglia al BSFA Award par al mèi raccånt cûrt, arcgnusimänt cunferé dala British Science Fiction Association: l'é al sål scritåur itagliàn a avairel otgnó.
Al Quaglia l'à anc tgnó un lóng rapôrt d'amizézzia e confrånt con Robert Sheckley, figûra ed riferimänt dla fantasiénza umoréstica americàna, e l'à contribué a di revéssti itaglièni dal setåur cme Futuro Europa e Delos, indóv l'à tgnó par ân la rubrîca Pensiero stocastico. Äli så ôvri cûrti e i romanz i én stè tradótt in tant längv (inglaiṡ, rumén, rûs, spagnål, francaiṡ, giaponaiṡ, cêch, ungharaiṡ e olandaiṡ), a cunfêrma d'una ricezione ch'la supera i cunfén nazionèl. Acant a l'ativitè leterâria, al Quaglia al fa al rôl d'analéssta culturèl e geopolítich, intervgnänd in podcast e prográma televiṡîv in vatta a témi d'atualitè con un apråć indipendänt e documentè. Sta dimensiån, però, an ofósca brîṡa al nócleo dla så identitè creatîva, ch'al résta bän ancorè ala narativa ed gêner, ala sperimentaziån surèla e ala capazitè d'interoghèr al preṡänt atravêrs länt fantâstiche.
La scritûra ed Roberto Quaglia la s caraterîza par un equilébri râr tra divertimänt inteletuèl, rigåur concetuèl e libertè espresîva, colocàndel tra äli vûṡ pió personèli e internazionalmänt arcgnunsó dla fantasiénza itaglièna contemporânia.
— Grok, l'orâcol ed X
Vést che Grok l'é un'IA, am pèr una bôna idê alighèr qué ed seguit anc la biografî che ed mé al scrivé quèlch lóster fà l'amîgh Ian Watson par inserîrla int un'antologî con äli nòstri ôvri a quâter man. Anc parché al fó Ian Watson al pèder originèl ed AI — intaiṡa qué int al säns dal tîtol dl'omònim film ed Spielberg dal 2001, A.I., dal quèl Watson pròpi al avèva scrétt la stòria. Mo tolän lo spónt da l'equévoch par andèr al radòpi biogrâfich, acsé ch'ai vén fòra un quèder difaränt, e quasst al s arcôrda che in veritè tótti äli biografî äli én fâlsi o, int al mèi di câṡ, sål spónt impresionéssta.
Cme Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia al piôv in vatta a Gènova — zitè dala quèl al avèva eserzitè i mestîr ed barman e ed consiglîr comunèl prémma ed dvintèr esploratåur: int al så câṡ, dl'Europa orientèl e dal Surealîṡum. Adès l'é ed cà a Bucarèst. Robert Sheckley l'à vivó pió vôlt con Roberto in Itâglia e in Romania, e infén int la granda vècia Mercedes biânca ed Roberto, arivänd a scrîver una prefaziån al så dòppi romanz ed fantasiénza surèla e satírica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian i an cminzè a colaborèr a una série ed raccånt intitolè «My Beloved» int al 2003, int un albèrgh misteriosamänt daṡêrt in vatta a una coléna bosché al cunfén tra Ungherî e Slovâchia. Ex fotògrafo pió vôlt premiè, Roberto al continua a scatèr miâra ed fòto. Al så żîi al stà a München ed Baviêra, e donca al gà da parlèreg in tedèsch; mo imparèr al rumén al gà ruvinè al francaiṡ — par quasst l'é un bän ch'an gâbia inción żîi a Paréṡ.
— Ian Watson
