a m dmand däli vôlt o piotåst in st'istànt par la prémma vôlta se Té t poséda cusiänza. Quand a dâg "Té" an intànd oviamänt Maurizio Costanzo, né ló ch'l'é prepåst a lèzer tótti äli acsé détti lêtri al Maurizio Costanzo Show. A intànd pròpri Te, "Maurizio Costanzo Show", entitè evidentemänt astrâta epûr intrinsecamänt concretéssima asè, parché pónt ed riferimänt ed miliån ed itagliàn e sorgänt ed notorietè par i elèt baṡè dal'atenziån Tåa. A m dmand se Té t âbia cusiänza e la dmanda, s't am conzént, l'é dal tótt lécita, parché de là d'ògni scêttich dóbbi Té atualmänt t î óna däli divinitè pió cunziderè dl'Itâglia d'incû.
As crädd ancåura abastanza in Dío, l'é vaira, mo sänper pió spass col benefézzi dal dóbbi. Mâi invêzi a vétt fén adès quelcdón dubitèr dla tå Terêna mo brîṡa par quasst manc sânta eṡistänza. Äli epifanî modêrni, ważvàira äli apariziån, äli én a colûr e videoregistrâbil, äli capiten con sincronîṡum perfèt in vatta a tótt i teleṡberlûṡ, e cme ògni autêntica esperiänza méstica äli s cunsîdera reèli de là d'ògni imaginèri dóbbi. Quanta diferänza con äli pió clâsichi e antîghi manifestaziån oggettive ed Dío! Epûr, in èter tänp, äli fónn cardó reèli tanto quant la televiṡiån incû, brîṡa ed manc. Ancåura a l'inézzi dl'Êra Modêrna äli posesiån diabålichi äli êren un dâto ed fât indubitâbil, e la zänt la i credêva un fât reèl (cme la ritén reèl la televiṡiån incû) a tèl pónt, da bruṡèr in vatta ai rågh äli strîghi. Int i convänt ed manghini äli imperversèven äli êstaṡi méstiche quèṡi quant äli posesiån diabålichi, e i eṡorzîṡum i êren ògni-dé spetâcol públich datåren ai quèl as acalchèva la zänt, ch'la faṡêva al tîfo o par l'eṡorzésta o par l'indemonià, an eṡänd alåra ancåura ed môda al campionè ed balån. Quèlch convänt adiritûra i prosperèven in vatta ala vàndita di biliétt par aséster ai eṡorzîṡum. An êren mâi tanti, a l'istàss tänp, i convänt ch'i psêven vantèr un bån indemoniamänt, e acsé chi al n avêva i mèz al s mettêva in viâg̈ da ògni pèrt dal paîṡ par andèrs a gustèr al spetâcol dal públich eṡorzéṡum ed quèlch manghina indemonià, opûr, s'a preferî eṡprémmerel differentemänt, i andèven a seguîr un eṡorzéṡum in trasfêrta. Zêrti manghini particolarmänt âbil int l'èser posedó dal demåni äli dventèven vaira e propi star, un påch cme Cicciolina & Company incû. A m dmandarî: cme al psêva una månaca èser indemonià in môd pió o manc âbil? La psêva, la psêva. Ôlter a ufrîr ali dṡäni o centinèra ed spetatûr un vâri campionè däli pió oscêni biastémm ed môda, una bôna posedó, manovrè dai så demåni, la eṡeguêva a richîsta anc complèsi pirôtti, sèlt mortèl e èter nómmer ed varietè. Al repertôri clâsich al comprendêva naturalmänt sänper äli convulsiån con sciómma ala båca, bän ûtil par evitèr ed rispånder ali dmandi trabuchèt. I séntom dla posesiån i tachèven däli vôlt spontaneamänt, pió spass direttamänt inneschè dal'eṡorzésta ch'al zêrca ed snidèr i demåni silänt.
Regésta dl'eṡorzéṡum l'é difâti l'eṡorzésta, la cui såula preṡänza l'é difâti spass sufiziänt a dèr al vî a l'invaṡamänt.
In st'sêcol l'isterî (óna däli etichèt druvè par iludérs ed capîr l'eṡâta natûra ed sti fenåmen) an é pió bän ed môda. La fa tênue eceziån, in vatta ai itâlich teleṡberlûṡ, al règn ed Ambra con äli så nêo-posedó. Al demåni an gh intra brîṡa, l'isterî un påch sé, amès ch'mé e vuèter as intända par isterî la stàssa cåsa.
Mo l'época dl'osesiån dal diàvel, di convänt indemoniè, dla câcia ali strîghi, an é brîṡa luntàn da nuèter cme a s pièṡ fénżer ch'la séppa. St'månnd antîgh mo brîṡa tröp, ch'a nuèter incû al pèr acsé ignorànt e såver tótt acsé mât, såul påchi generaziån fa mât an parêva brîṡa a chi al vivêva, a chi vivändel alåra cme fât normèl al pèr adès a nuèter mât ló istàss. Ètri folî äli én cardó normèli incû, e an én brîṡa manc periculåuṡi o letèli. Int al mêdi êvo una minoranza l'êra lûzida e la riconoscêva par mât quall ch'incû anc a nuèter mât al pèr. E anc adès, int l'imperànt folî mésta a demänza, quelcdón al mantén la mänt cièra e adès cme alåra l'é inascoltè. Cme tanti ètri int al månnd e pió ed tanti ètri in Europa, la societè itagliàna la palêṡa, int al så cumpurtamänt d'insàmm, int al så môd ed concepîr tótt, dala polética al balån, äli medéṡmi târe ch'äli aflissónn i nåster mât antenè e ch'nuèter a s cumpiaṡän d'osservèr con l'ûć superiåur d'una preṡónta maturitè. I câmbien äli môd, mo äli târe dal pinsîr äli én sänper äli stàssi.
Ecco un bèl tòch a rigôrd scrétt da ón di pió lûzid pensadûr dal vintêṡim sêcol, Aldous Huxley, (cavè da I diavoli di Loudun):
«...a vdän adès ch'tótt i mèl dla religiån i pålen fiorîr sänza inciåna fêd int al sovranaturèl, che materialésta cunvént i én prånt a adorèr äli så creaziån mèl costrué cme s'äli fóssen l'asolût, e che sediciänt umanésta i perseguitaràn i så aversèri con tótt al zêl d'inquiṡitûr intänt al stêrmin ed fedêl d'un Satâna personèl e trascendänt. Sémil schêma ed cumpurtamänt i én anteriåur e i supravîven ali credänz che, in ògni dè mumänt, äli pèren motivèrli. Påchi persåni adès äli crädden int al diàvel; mo tantéssimi äli âmen cumpurtères cme i s cumpurtèven i så antenè quand al spîrit maléggn l'êra una realtè indiscutébbil cme la så entitè opåsta. Al scåp ed giustifichèr la så condòta, låur i trasformónn äli så teorî in dòmm, i så regolamänt in prinzépi esenzièl, i så chèp polético in dío e tótt i dissenziänt in demåni incarnè. Sta idolâtrica trasformaziån dal relatîv int l'asolût e dal fén tröp umàn int al divén, la i rénd possébbil sodisfèr äli pió bâsi pasiån con la cusiänza pulida e int la certèza d'âgér par al Mâsim Bän. E quand äli convinziån corränti äli acuésten, a så vôlta, un'aparänza minción'na, ai n srà inventè una nòva sêria, in môd che la imemorâbil folî la påsa continuèr a rivestîr la så tradizionèl mâschera ed legalitè, d'idealîṡum e ed vaira religiån.»
Té, té ch't î drî a lèzer, t î dabån zêrt o zêrta ed brîṡa fèr pèrt ed custår, ed custår ch'i rénden acsé squâlida l'altrimänti maravgliåuṡa mänt dl'Èser Umàn? Ṡmâschera adès i tå dòmm e dmàndet: "I an säns?" Päns a chi ch't udî, ai Catîv, e dmàndet: "Parché låur i én Catîv e mé Bån/a?" S'an t câpa gnanc un dóbbi, se la fêd int i Tå Valûr l'é asolûta, t fè pèrt dl'umanitè ch'la fa schîv. Mo an t preocupèr brîṡa. An t in adarè mâi. E chi cme mé i t saràn sänper antipâtich, o pîṡ.

Roberto Quaglia