ai eṡésten int al nåster paîṡ då Itâli. An stâg brîṡa a parlèr dla diviṡiån tra Nord e Sud. Ed quasst i dscårren bèle tótt chi èter e inción al dîṡ gnínt ed nåv. A stâg a parlèr ed då societè itagliàni paralêli, ch'äli coeṡésten int äli mänt ed tótt i itagliàn. Óna ed låur l'é la clâsica "Societè Itagliàna", ch'ognón al på vîver con la så esperiänza dirèta. I så afèt, al så lavurîr o la så diṡocupaziån, ossî äli så relaziån dirèti con chi èter èser umàn. L'é una societè d'un tîp ch'l'eṡésta da quand l'eṡésta l'Òm, parché l'Òm l'é un'animèl socièl.
Chl'ètra l'é cla ch'mé a ciâm "la Societè Televiṡîva Itagliàna".
La Societè Televiṡîva Itagliàna l'é prémma ed tótt cumpåsta da una strétta zêrcia ed individui, i quèl i costituéssen la pió elevè tra äli câst in cui l'é riparté la Societè Itagliàna. La Societè Televiṡîva Itagliàna l'é però asè pió d'una câsta. La l'é par eṡénpi Al Grand Pgnatån Indóv i Bålen Tótt I Mît. La l'é anc un mócc' d'ètri cås, e col tänp a zercarän ed métteren a fåch al pió grand nómmer possébbil.
La Societè Televiṡîva Itagliàna l'é vîva int i zarvî ed tótt nuèter itagliàn. Anc s'i comón citadén, mâi cumparänd in vatta al video, an in fâghen brîṡa pèrt a pîn titol, i in fan l'istàss pèrt a titol minåur. Cme ògni ètra societè, la Societè Televiṡîva Itagliàna la på èser paragonè a un organîṡum; i protagonésta dal video i in én al multifårme zarvèl, i miliån ed telespetatûr i in én al voluminåuṡ e posänt côrp. Côrp e zarvèl i én intimamänt conès. Par eṡéster, ognón l'à biṡåggn ed chl'èter.
Tótt i mît ed cui al zarvèl umàn al s é da sänper nudré par orientères durànt la vétta, i vénnen incû estrât dal calderån dla Societè Televiṡîva Itagliàna. Int la Societè Televiṡîva Itagliàna an ai é brîṡa såul i personâg̈ nostràn, i mikebongiorno, i emiliofede, i giulioandreotti. Ai é a eguèl titol personâg̈ forestîr, i stallonerambo, i boriseltsin, i billclinton, i mickjagger. I personâg̈ forestîr i fan quèṡi sänper anc pèrt ed Societè Televiṡîvi Forestîri, e par st'motîv, int l'imaginèri coletîv, i vâlen ed pió.
Tótt i protagonésta dla Societè Televiṡîva Itagliàna i én oviamänt di mît. Quèlch i én mît poṡitîv, èter i én mît negatîv. Quèlch i incârnen al mît dla tranquilitè, èter quall dl'inrequietèza. Mo inción ed låur al på elûder al rål ed mît. Cme par i antîgh mît int la societè clâsica, ognón ed låur l'eṡésta int la Societè Televiṡîva Itagliàna par incarnèr una funziån bän precîṡa. Int l'eṡistänza ed ognón ed låur al citadén comón cieghamänt al crädd, anc s'an à mâi avó l'esperiänza probànt d'un cuntât personèl. Quant, tra 50 miliån ed telespetatûr, l'à mâi incuntrè sgarbi ed persåna, acsé apuränd che sgarbi l'eṡésta realmänt, ch'l'à un riscånter anc int la Societè Itagliàna, ôlter che int la Societè Televiṡîva Itagliàna? As crädd incû a l'eṡistänza ed sgarbi cme una vôlta as credêva a l'eṡistänza ed odino. A vivän int l'época pió mitolågica che l'umanitè l'âbia mâi sperimentè. Al mît l'é acsé centrèl, int al månnd atuèl, ch'an é brîṡa par câṡ ch'al lenguâg̈ żåven al s é apropriè dal vocâbol, såul aparentemänt banalizàndden al significhè. Quand la ragazôla la dîṡ che vascorossi l'é un mît, la dîṡ la veritè.
Int la Societè Itagliàna an s på prescénder dala Societè Televiṡîva Itagliàna. L'é pió emarginè un ragazål ch'an sâpia brîṡa cme i dscårren i puffi o chi séppen äli tartarugheninja che un ragazål "dṡvêrs" in môd tradizionèl. Un òm adólt ch'an séppa brîṡa aggiornè in vatta al campionè ed balån l'é sospèt. Se dåp st'òm adólt al eṡîta a eṡprémmer un så giudézzi in vatta a sgarbi, al nómmer di så potenzièl interlocutûr al cråla miṡeramänt. Anc ignorèr i spot pubblizitèri al på rivelères insidiåuṡ quand an adiritûra fatèl. L'é prâtica sänper pió frequänt cla ed intercalèr, tra un discûrs e chl'èter, al slogan d'un spot pubblizitèri. La citaziån d'un slogan la dvänta volentîra anc strumänt d'umoréṡum. Se ala fén, par cålm d'aṡârd, al nåster ipotêtich òm adólt al sustgnéss públicamänt ed brîṡa avair la ménima idê chi séppa mikebongiorno, né d'avairen mâi sintó nominèr al nómm, al srévv guardè brîṡa diversamänt da cme as guèrda un iracuperâbil mât, o ancåura pîṡ, un erêtich.
La gran prevalänza ed quant al vén détt tra i itagliàn contemporâni, par motîv ch'i eṡûlen däli så ativitè lavuratîvi, l'é intimamänt atinänt ala Societè Televiṡîva Itagliàna. Pió spass ed quant as s métt in cuntât con äli så amicézzi (int la Societè Itagliàna), as s métt in cuntât con la Televiṡiån (ważvàira la Societè Televiṡîva Itagliàna), impiàndla.
Avair suzès int la vétta, ważvàira int la Societè Itagliàna, l'é infinitamänt manc prestigiåuṡ che avair suzès in Televiṡiån, ważvàira int la Societè Televiṡîva Itagliàna.
La Societè Televiṡîva Itagliàna, int la comón scâla di valûr, l'é dånca bän pió impurtànta dla Societè Itagliàna. An é brîṡa par câṡ ch'l'é asè difézzil arivèr a entrèr a fèren pèrt a pîn titol, e l'é difâti quasst ón di principèl insónni e ambiziån ed sänper pió itagliàn. Cumparîr in Televiṡiån, int al månnd oçidentèl atuèl, l'é uramâi dvantè un'esperiänza méstica a tótt i efèt, cme analiżarän in óna däli prôsimi lêtri.
Par incû l'é tótt, chèr Maurizio Costanzo Show, sublîme e miåur sémbol dla Societè Televiṡîva Itagliàna.

Roberto Quaglia