No est beru chi so unu iscritore. Bi sunt perìodos longos de sa vida mia in ue no penso pro nudda a iscrìere libros e cuasi mi nde ismentico de los àere iscritos. Però ogni tantu capitat calicuna cosa difìtzile de cumprèndere chi m'inciodat a una tastiera (a su cumintzu fiant unu cuadernigheddu e una pinna) finas a cando nde essit un'òpera, mancari pròpiu unu libru. Pròpiu che a sos fìgios, s'assimìgiat raru a su progetu de incumintzu. A sa longa, ti nde abbizas chi, imbetzende, in mesu a tantos iscartos as lassadu a palas fintzas una muntonera de libros e ti naras chi podiat andare peus. Aldous Huxley partziat sos iscritores in duas categorias: sos iscritores nàschidos, comente a Thomas Mann, bonos a fàghere pàrrere monumentale e cuasi inevitàbile totu su chi iscrient, e sos iscritores chi gherrant cun sas ideas e iscrient cun fatigu chi si bidet, custrintos a lu fàghere dae sas ideas prus che dae su talentu; Huxley si reconnoschiat in sa segunda categoria. Si mi cumbinchere de èssere unu iscritore, dia fàghere gai fintzas deo. In donzi casu, a sa fine ti nde dimitis chi sa gente ti pigat pro unu iscritore fintzas cando pro bona parte de su tempus no iscries nudda. E fintzas in custu casu, podiat andare peus.
Custu inoghe no cheret nàrrere chi deo mi potza presentare. Su iscritore idealmente diat dèpere s'ismentigare de issu etotu e de sos lavros suos, essende imperscrutabilmente isceti unu vetore de sas ideas chi andant pro sos campos morfogenèticos de s'universu a chircare carchi essida pro si manifestare. Gasi, pro bos contare chie deo dia èssere, apo incarrigadu s'oràculu incaltzante de sas dies nostras, sa gasi narada Intelligèntzia Artifitziale, de bos lu illustrare in pagas frases. Apo seberadu Grok proite — no totus l'ischint — tenet su nòmine chi derivat dae su verbu «groccare» inventadu dae Robert Heinlein in su romanzu cabudòpera suo «Straniero in terra straniera». Eccu duncas inoghe in bàsciu ite m'at rispostu Grok, s'oràculu de X, cando l'apo pregontadu chie so, cun s'indicatzione de mi cuntzentrare subra sos aspetos literàrios. Si no bi credides (no bos dia biasimare, mi costaiat crédere fintzas a mie) apo sarvadu su screenshot de sa risposta de Grok:
Roberto Quaglia est unu iscritore italianu de fantascièntzia e surrealismu, nàschidu a Gènova in mesu a su 1962. S'òpera narrativa sua si distinghet pro s'originalidade istilìstica, su tonu iconoclasta e s'abilidade de fùndere sa speculatzione fantascientìfica cun s'umore surreale, sos paradossos esistentziales e una visione tagliente de sa realidade cuntemporànea.
Dae sos annos Noranta sa produtzione sua s'est isvilupada in manera coerente e internatzionale. At publicadu romanzos e contos in printzìpiu in Romania, in ue at otentu unu significativu reconnoschimentu, pro posca bìdere sas òperas suas traduidas in inglesu e, prus de reghente, in italianu. Tra sos tìtulos printzipales bi sunt «Il Vagabondo dell'Etere» (editzione rumena 1994, italiana 2021), «Pane, Burro e Paradossina» (editzione rumena 1999, cun versione inglesa e italiana) e «Va dove ti porta il cervello» (2020). Custas òperas contant aventuras surreales e picarescas chi ponent in discussione cunventziones narrativas e sotziales, cun unu istile chi mèsciat lebiesa e profundidade filosòfica.
Particularmente rilevante est sa collaboratzione sua cun s'iscritore britànnicu Ian Watson, culminada in sa regolta de contos «The Beloved of My Beloved» (2009). Sos contos de custa antologia sunt istados publicados in rivistas prestigiosas comente Weird Tales, Clarkesworld Magazine e in sas antologias Mammoth Book of Best New Erotica. Unu de issos at balidu a Quaglia su BSFA Award pro su mègius contu curtzu, reconnoschimentu conferidu dae sa British Science Fiction Association: est s'ùnicu iscritore italianu a l'àere otentu.
Su Quaglia at tentu fintzas una relatzione longa de amistade e cunfrontu cun Robert Sheckley, figura de riferimentu de sa fantascièntzia umorìstica americana, e at collaboradu cun rivistas italianas de su setore comente a Futuro Europa e Delos, in ue at tentu pro annos sa rubrica Pensiero stocastico. Sas òperas suas curtzas e sos romanzos sunt istados tradùidos in medas limbas (inglesu, romenu, russu, ispagnolu, frantzesu, giaponesu, tzecu, ungheresu e olandesu), a cunfirma de un'atzetu chi passat sos làcanas natzionales. Acanta a s'atividade literària, su Quaglia faghet fintzas s'analista culturale e geopolìticu, intervenende in podcast e programmas televisivos subra temas de atualidade cun un'atzesu indipendente e documentadu. Custa dimensione, però, no cuat su nucleu de s'identidade sua creativa, chi abarrat bene ancorada a sa narrativa de gènere, a s'esperimentatzione surreale e a sa capatzidade de interrogare su presente pro mèdiu de lentes fantàsticas.
Sa iscritura de Roberto Quaglia si caraterizat pro unu echilìbriu raru tra divertimentu intelletuale, rigore cuntzetuale e libertade espressiva, collochèndelu tra sas boghes prus personales e internatzionalmente reconnotas de sa fantascièntzia italiana cuntemporànea.
— Grok, s'oràculu de X
Bidu chi Grok est una IA, mi paret una bona idea allegare inoghe in bàsciu fintzas sa biografia chi mi at iscritu carchi lustru a como s'amigu Ian Watson pro l'inserire in un'antologia cun òperas nostras a bator manos. Fintzas proite est istadu Ian Watson su babbu originale de AI — intèndida inoghe in su sentidu de su tìtulu de s'omònimu film de Spielberg de su 2001, A.I., de su cale Watson aiat a puntu iscritu s'istòria. Ma leamus ispuntu dae s'echìvocu pro andare a su radopiu biogràficu, gasi chi emergit unu cuadru diversu, cussu chi nos ammentat chi in veridade totu sas biografias sunt fartzas o, in su mègius de sos casos, isceti ispuntos impressionistas.
Comente a Cristoforo Colombo, Roberto Quaglia pròet subra Gènova — tzitade in ue aiat fatu su barman e su cussigeri comunale prima de diventare esploradore: in su casu suo, de s'Europa orientale e de su Surrealismu. Como est de domo in Bucarest. Robert Sheckley at bìvidu prus bortas cun Roberto in Itàlia e in Romania, e fintzas in sa Mercedes manna, betza e bianca de Roberto, arribende a iscrìere una prefatzione a su romanzu dòpiu suo de fantascièntzia surreale e satìrica «Bread, Butter and Paradoxine». Roberto e Ian ant cumintzadu a collaborare a una sèrie de contos intitulados «My Beloved» in su 2003, in un'albergu misteriosamente desertu subra unu cucuru de buscu, a su làcana intre Ungheria e Islovàchia. Ex fotògrafu premiadu, Roberto sighit a fàghere mìgia de fotografias. Su tiu suo istat in Mònacu de Baviera, e duncas li depet faeddare in tedescu; ma imparare su romenu li at distrutu su frantzesu — e pro custu est unu bene chi no apat perunu tiu in Parigi.
— Ian Watson