ischis ite est su "stream of consciousness"? Deo no l'isco, pro su tristu fatu chi sas cosas chi no isco sunt infinitamente prus medas de sas cosas chi isco. Ma ischende sa limba inglesa e arrangende sos istampos cun sa lògica, mi lu immàgino, e si m'ingannare cheret nàrrere chi su significadu chi so pro esprìmere l'apo imbentadu deo, chi est galu mègius - suta tzertos puntos de vista - de l'àere ischidu pro l'àere imparadu.
Ebbè, tradùidu in italianu, "stream of consciousness" cheret nàrrere "riu de cussèntzia", e deo penso chi cun custu si cheret nàrrere s'atu de s'esprìmere cun sas paràulas - faeddende o iscriende - cun libertade totale, est a nàrrere sena progetare in perunu modu su chi si est pro nàrrere o pro iscrìere, lassende simplemente chi totu su chi est linguìsticu chi sa cussèntzia genera benzat luego naradu, in tempus reale, sena filtrare cun su giudìtziu pròpiu paràulas, frases e cuntzetos. In custu momentu no mi benint a conca sos particulares vantàgios chi dae custa tècnica essint, francu unu, chi tèngio pro importante: sa mente, sena una diretzione e unu fine, est lìbera de sighire caminos inesplorados, e faghet nàschere cuntzetos originales e inèditos, chi mai diant èssere istados narados si dae su printzìpiu si fiat ischidu su chi si diat èssere andadu a nàrrere. Si no m'ingannu at impreadu custa tècnica fintzas Joyce, ma est facilìssimu chi deo m'ingannu, fintzas cunsiderende chi Joyce no l'apo mai lèghidu. (Bi apo proadu cun s'Ulisse, ma m'est luego colada sa gana.) D'àteronde nemmancu Joyce, cun sa iscusa de èssere mortu prima chi deo naschera, at mai lèghidu a mie.
Eccu, immoe so faghende carchi cosa de custu gènere. Finas a immoe su discursu est abbastantza coerente, o gasi mi paret, proite si no mi pareret coerente s'ispiegatzione chi dao de su chi so faghende, comente diat pòdere sighire a lu fàghere?
«Cara a sa tastiera de su computer meu, pigio sos tastos sena pensare, isperende chi s'atu etotu de m'esprìmere fatzat nàschere unu significadu chi mèritat de èssere trasmìtidu, proite sas paràulas chi automaticamente produo tenent tzertamente unu sensu, e sas frases chi sas paràulas amuntonadas inevitabilmente cumponent tenent galu prus sensu de sas paràulas.»
E fintzas si su chi deo iscriere no teneret unu sensu cumpridu, diat pòdere semper cuare carchi significadu cuadu, disconnotu fintzas a mie chi lu iscrio. In definitiva, chie mai arribat a comunicare giustu giustu cantu b'at in sas intentziones suas? Unu iscritore iscriet de una deliziosa pipia, sena naturalmente bi pònnere sa fotografia dadu chi issa esistit isceti in sa mente sua, e onni letore s'immàginat su chi li benit prus bene de s'immaginare; su chinesu s'immàginat una piseddha chinesa, su isvedesu una bionda arta unu metru e noranta, su beduinu una bella grassotza cun sas titas mannas, su pedòfilu una criadura de deghe annos, su gerontòfilu una betzighedda bida a s'ospìtziu, su necròfilu cussu bellu mortu de fèmina abbaidadu a s'obitòriu. E est gasi pro onni paràula: onni paràula est un'eticheta a segus de sa cale ognunu s'immàginat su cuntenutu chi cheret. Si gasi no fiat su mundu no diat èssere prenu de malintesos. Cando duos èsseres umanos faeddant, isceti una mìnima parte de sos significados trasmìtidos arribat a destinatzione. B'at cunversatziones in ue onni paràula benit cumpresa male. Bastat pensare a tzertas briffùllas tra innamorados, in ue onni tentativu de ispiegatzione faghet s'efetu contràriu a cussu chi si cheriat, e a sa fine de sa briffùlla sos duos amantes no sunt prus innamorados. A pustis istant unu pagu de tempus sena faeddare tra issos e torrant innamorados.
Càmbio discursu. Est unu pagu de tempus chi in sas retroguàrdias de sa mente mia, mentras iscriia su chi apo iscritu finas a immoe, mi benit a pensare a un'aranzu. No un'aranzu cale si siat. Ma s'aranzu de su cale apo lèghidu in unu libru. Fiat un'aranzu perfetu, tundu, paradossalmente cuadru. No faghiat nudda de ispetziale. Beniat isceti descritu, o mègius, beniat numenadu pro isbagliare, gasi comente so faghende deo immoe. Fiat unu iscritore famadu, e deo no lu so. Fiat un'aranzu normale, e tando craramente importante, si beniat numenadu in unu libru de unu iscritore famadu, e a pustis, immoe, torradu a leare fintzas dae mie, iscritore totu àteru che famadu. S'aranzu est s'òrganu reprodutivu de unu tzertu tipu de àrbore. A prima vista, abbaidende de trobeddu custa chistione (cale si siat cosa chi s'espressione abbaidare de trobeddu podat chèrrere nàrrere), mandigare aranzos diat pòdere pàrrere una pràtica schifosa e ostzena, gasi comente mandigare ous de pudda. Imbetzes est pròpiu su chi sos àrbores de aranzu cherent. Fintzas sas peras, sas prunas, sas bìdes e totu sas prantas chi faghent frutos no bident s'ora chi calicunu si los mandighet. E proite mai, si diat domandare calicunu? Sunt custas prantas totu masochistas? No sunt ne masochistas, ne macas. Sas prantas chi faghent frutos sunt imbetzes diabolicamente finas. Ti ponent inie su frutu issoro in bella vista, sutzosu, druche e maduru, ma prenu de sèmenes tostos, fastidiosos e indigestos. Arribat s'animale gulosu, si mòssigat totu su frutu sèmenes cumpresos, si nde andat a ispàssiu pro una campagna manna, e prima o a pustis faghet una bella cachina o una fea cacona (dipendet dae cale animale), totu prena de sos sèmenes no digeridos de sos frutos mandigados. Sos sèmenes germògliant in sa terra suta sa caca isolta de sas próidas, e eccu chi cussa pranta si est reprodùida, sena fatiga, a manna distàntzia de su locu de s'esistèntzia firma sua. A custu puntu mi benit unu dùbiu: cantu depiant tènnere manna sa buca sos animales chi, pro si fàghere mandigare dae issos, sos mellones si sunt evolvidos gasi mannos e cun sa iscortza gasi tosta? Fiat forsis... sos dinosàuros? Caro Maurizio Costanzo Show, sa domanda est de nudda, comente totu sas domandas chi sa risposta no nos batit unu vantàgiu deretu. Si nde podent immaginare de galu prus de nudda de cussa naràda. Pro esempru: s'universu est infinitu? Ite est s'Universu? Ma... esistit un'Universu, in dae là de sa reghente acuisitzione umana de sa cumbintzione chi un'Universu esistit, fora de su chelu nostru, inie in ue àteru che migiaras de puntigheddos lughentes nois no bidimus?

Roberto Quaglia