stémmo intràndo inte l'éra da veitæ. No sò se sta fràze a l'àbbie tànto sénso, ma me divèrte piggiâ in conscideraçión l'ipòtexi ch'a l'àbbie sénso. Cöse inténdo dî? Vedrémo tra pöco. Mì mæximo confîdo de apprénde da-e mæ mæxime paròlle se a-a diciaraçión iniçiâle poriàn segoî argoménti ch'e â legitìman a-o mànco in pàrte.
Stémmo dónca intràndo inte l'época da veitæ. Pe tûtta a stöia do móndo a veitæ a l'é stæta sorviatùtto 'n àtto de féde. Chiunque o dixésse quæ se sîa cösa o podéiva successivaménte smentî tûtto, proponéndo 'na seu nêuva veitæ in sostituçión de quélla vêgia òrmâi scòmoda. O l'êa fàçile crédde a 'na nêuva veitæ ch'a se sostituîva a 'na preçedénte, perché de questa no restâva tràccia inta realtæ, feua che inta memöia de chi o se ostinésse a regordâ. Ma quànde regordâ o l'êa scòmodo ò sconveniénte, dezmentegâ o l'êa facilíscimo. Do passòu no restâva quæxi ninte. Se mancâva quarcösa de scrîto, de 'na veitæ passâ o podéiva no restâ ninte do tûtto. "Verba volant", se dixéiva defæti. E paròlle sciòrtan da-a bócca e sùbito vòlan vîa e se dispèrdan pe sénpre, e chi o l'à in quàrchedùnn-a de quélle credûo o no porrâ mâi a âtri dimostrâ che quélle quàrchedùnn-a 'n dì pe davéi existén.
Ancheu no l'é ciù coscì. Existe a registraçión audiovixîva de imàgine e seunni. Existe a televixón.
Persongi pùblici de spìcco culturâle e polìtico no són tâli se no "existan" drénto a-a Televixón. E l'ambiénte màgico da televixón o l'à 'na propietæ pe davéi sorprendénte: o pêu regordâ e riponn-e tûtto quéllo ch'o segge capitòu a-o de drénto de sénn-e. 'Na diciaraçión fæta a no pêu ciù vegnî negâ, perché a mensógna a vegneréiva smascarâ faciliménte, riponéndo l'imàgine do mentitô during l'àtto mæximo de mentî. Inte l'época modèrna, pe chi o l'àbbie spìcco pùblico e o segge coscì pàrte de l'Univèrso Televixîvo, Verba Non Volant Ciù.
Sémmo sôlo a-i inìçi de l'éra da veitæ, ma za e primme vìttime câzan e no se rialveràn tànto faciliménte. Vìttime illùstri, gréndi (ex-gréndi) polìtichi, ma no sôlo lô. A vêuggia de veitæ a crésce iresistìbile inti telespetatôri, vêuo dî inta societæ. Àn sucèsso e cosídétte trasmiscioìn de "televixón-veitæ", ch'âtro no són che o rôzo enbrión de quéllo ch'o saiâ a televixón do futûro. Ma i antîghi critêri stòlidaménte rezìstan, e aroccæ inte seu obsolête trincêe a ciù gràn pàrte di programmi televixîvi fondæ in sce-a finçión (coscì in sce-a mensógna léçita) ancón perversan, pûre sénpre ciù inevitabilménte annoiàndo.
A reiteraçión audiovixîva de ritoâli mensógne a métte ineluttabilménte a nûo a seu natûa de eleménti irreâli, rendéndo vîa vîa sénpre ciù defìçile a sospensción de l'incredulitæ ch'a consénte a-o spetatô de zovâse do spetàcolo ch'o osserva.
In paròlle ciù pôvie, se se avêza a-o fæto che quéllo ch'se vedde o segge tûtto "pe fìnta", e alôa a pàssa a vêuggia de védlo. Pe contrastâ sta assoefaçión, in çinematografîa són òrmâi quæxi indispensàbili i "efètti speciâli", vêuo dî l'espediénte de mostrâ quarcösa de fìnto inte 'n mòddo ch'ancón o consénte a-o spetatô l'eserçìçio da sospensción de l'incredulitæ. In televixón, 'na soporìfera ànche se sfavillànte mensognêa trasmiscion de varietæ a se anîma sôlo mediànte iriverénti exploit de spaûi persongi ch'za vîvan e agìscian inta grànde Veitæ do futûro. A l'é a categorîa di Grillo, di Benigni, pe intendîse. No di "còmichi". I còmichi in sénso strétto són destinæ a sparî ascì lô, perché no faiàn ciù rîe. A reiteraçión di bôlsci schémi do seu fâzo e artefæto umorìsmo a mettiâ a-a fìn a nûo a seu intrìnseca falsitæ. O vîve defæti inta mensógna o còmico ch'o recîta a memöia 'n copión fâzéndo fìnta de improvizâ cómme o polìtico ch'o sciorìnn-a mensógne inta fâza e òrba convinçión de podéile in futûro negâ.
A l'é a Veitæ ch'sénpre ciù a avìnçe. Se àmma ò se òddia Sgarbi perché o vîve e o sgoàssa con maestrîa inta Veitæ. Ma no se résta indiferénti. Ô se àmma se se condivîde a seu Veitæ. Ô se òddia se no se â condivîde. A Veitæ a no l'é ùnn-a sôla. O l'é sénplice e confortànte crédde ch'a ô segge, ma lê - ohimè e sorviatùtto ohivôtri - a no l'é ÙNN-A.
Gh'é cresciénte afeçión, in tûtto o móndo, pe-a Veitæ, "bónn-a" ò "cativa" ch'a segge. L'eviratrîxe ciù famôza di Stâti Unîi, carnêfice do fàllo de John Wayne, a l'é deventâ 'na eroìnn-a, perché "vêa" inte 'n mòddo ùnico e originâle, ànche se orìbile.
O Maurizio Costanzo Show o l'é a trasmiscion italiànn-a de ciù reconosciûo e duratûro sucèsso perché a l'é "vêa" da-o prinçìpio a-a fìn. Pöco impòrta che despésso trìsti ò noiôxi figûri blateran cöse za dîte migiæa de vòtte. Quéllo ch'in assolûto o cónta o l'é savéi che quéllo ch'se vedde o capìte pe davéi, e no pe fìnta.
Artìsti particolarménte àbili a semegiâ vêi dureràn de ciù, ma scompariàn ascì lô, prìmma ò dòppo, cedéndo o pàsso a chi, aparéndo "vêo" in virtù do fæto de éselo, o l'aviâ savûo fâ do seu èse vêo 'n dégno spetàcolo.
Ma o cànpo dôve sta rivoluçión a saiâ ciù inpurtànte o l'é pe fòrsa de cöse o cànpo polìtico. O sucèsso de Funari o inségne. Funari o l'é "vêo", in ciascedùn di istànti into quæ o compâre in sciô video.
I polìtichi do futûro doviàn èse sénpre ciù vêi. No necessariaménte ciù inteligénti. Sôlo ciù vêi. 'Na stupiditæ "vêa" a saiâ ciù premiâ de 'na inteligénsa "fâza". A dopiézza malçelâ a saiâ foriêra de rovìnn-a. A dopiézza bénçelâ a durerâ sôlo ciù a lóngo. A contradiçión a saiâ acétta, pùrché a pâ genuìnn-a e "vêa" e no 'n frûto de 'na corpévole voentæ d'ingànno.
Tûtto quéllo ch'me són acòrto de avéi dîto o poriéiva avéi tànto sénso ò avéine pöco. No me convìnce do tûtto, perché me frûlla in ménte ascì 'na speculaçión ch'a condueréiva a concluxoìn opòste ch'chì e òua ve sparàgno.
Ma no estîto a espónn-e a chi o me ségoe ascì tâli mæ dùbbi, perché vîve inta veitæ o significa ascì dî quéllo ch'se pénsa de quéllo ch'se l'é scrîto ò se l'é pensòu.

Roberto Quaglia