càpita quàrche vòtta che se sénte a vêuggia ò o bezéugno (dôe sensaçioìn seu) de pensâ ò de dî ò de scrîve quarcösa de inteligénte, unîe a-o tîmô de no èse in grâdo. Se l'à a consapeivolézza che se poriéiva, pûre savéndo che inte quéll'istànte no se pêu. I pensci són confûxi, ma no tànto da no savéi ch'ô són. A l'é 'na condiçión frustrànte, perché se acòrze de rivâ a 'n pàsso da pensci ch'e sodisfiéivan l'exigénsa che niâtri avertémmo de pensâli, sénsa che però quélli sòrzan ò ascì sôlo compàian pe 'n istànte inta nòstra ménte. Se sentémmo stùpidi, assæ de ciù de chi mâi o l'à pensòu de éselo sénpliceménte perché o no gh'é mâi vegnûo in ménte, fòrsci perché o ô l'é.
O sucede dòppo che sti istànti se protrâgan, deventàndo perìodi e intrêghe fâzi da vìtta. In tâli circostànse, a cosciénsa a fadîga a restâ ancorâ a 'na lìnia de pensci pe ciù de quàrche brêve menûto. L'entropîa, tànto pe adêuviâ 'na paròlla defìçile, a l'é in agoâto e a cêuge a fóndo. Cöse o vêu dî sta fràze? Fæ fìnta de ninte. Tànto pe rénde l'idêa a-o mêgio, no se faiémo scrùpolo de lasciâ che tâle fenòmeno o se aplìcche a niâtri mæximi chì e òua. Savéndolo in antìçipo, o lettô o patiâ de mêno, ò pûre no.
Sémmo tûtti incastræ inta realtæ, quæ se sîa cösa sta fràze a vêugge dî ò pûre a dîe a seu mâgrado. A realtæ a l'é 'n pòsto bùffo, ascì perché a no l'à 'n paezàggio bén definîo. In efètti, i eleménti ciù semovénti do paezàggio pàlezan 'na grotésca atitùdine a trascórre quélla pàrte do paezàggio ch'e àman etichetâ co-o vocàbolo "ténpo" a baruccâ in scî l'aspètto do paezàggio mæximo. Tròppo crìptico? Ògni tànto o paezàggio o l'é inconprensìbile, ô sò, e o l'é bén ch'ô sapéi ascì vôtri, ò pûre no.
Inta realtæ o paezàggio o l'é tûtto. A-o mànco da-o pónto de vìsta de quélla pàrte do paezàggio ch'a l'à éuggi pe goardâ, vêuo dî pe ezénpio niâtri. Avéi notòu cómme o se fâ ciù concrêto o discórso quànde se tîa in bàllo quélla âtriménti trascuràbile entitæ ch'a ne piâxe ciamâ "niâtri"? No l'avéi notòu. Ma manco mì, ô confésso. Fâzéiva sôlo fìnta. Stàggo fâzéndo fìnta in tûtti i sénsci. E çèrto fàsso ascì sénso fâzéndo fìnta coscì.
Quæ se sîa discórso se fàsse, a-a fìn se finìsce sénpre a parlâ da realtæ. Mâi protagonìsta a fû ciù desconosciûa da nòstra dîva de sta lettia e de sta vìtta.
E se a no existésse? O saiéiva 'n bèllo cómpo de scéna. Tûtti i ciù penserôxi pensatôri a pensâ invàn pe vìtte intrêghe a quarcösa ch'o no ghe l'é. No l'é manco coscì tòsco pensâ che in realtæ a realtæ a no ghe segge pe ninte. Se a ghe fîse, quarchedùn o l'aviéiva atrovâ, da quàrche pàrte, e o l'aviéiva mostrâ in gîro, a-i âtri, e lô (i âtri), aviéivan istantaneaménte capîo ch'o se tratâva pròpio da realtæ. A realtæ vêa a no pêu lasciâ dùbbi, a no pêu vegnî interpretâ. A realtæ vêa a pêu sôlo èse ùnn-a, inconfondìbile, evidénte. Quélli ch'e preténdan de contâne ch'àn atrovòu quarcösa che segóndo lô a saiéiva a realtæ, ma ch'a niâtri a pâ 'na strónsâ ò pézo (ò mêgio... tànto o no càngia ninte), evidenteménte àn piggiòu 'n abàglio, sednò ne l'aviéivan istantaneaménte convìnti tûtti.
A realtæ coscì a l'é 'na ipòtexi maligna, perché çercâla a intâza e nòstre za pöco durévoli vìtte, distoggiéndo a nòstra atençión da quéllo ch'o cónta de ciù. No sò de cöse o se tràtte (quéllo ch'o cónta de ciù), perché evidenteménte ascì mì són incastròu drénto sta stöia da realtæ, cómme tra parèntexi ascì tûtti vôtri (e pe "vôtri" inténdo chiunque inte sta etichétta o l'àbbie a câo reconósise, pe ezénpio chi o léze, ma sôlo pe ezénpio).
Sémmo circondæ da-a realtæ, no in sénso reâle (émmo stabilîo ch'a no existe), ma in sénso metafòrico. Vêuo dî, a realtæ a ne l'à ingagiòu inta tràppoa costituîa da-a seu inexisténsa.
Dôvonque goardémmo, amémmo ò òddiémo crédde (ma sénpre credémmo) de védde a realtæ. Ma ascì dôvonque ascoltémmo, toccémmo, odorémmo, assazémmo. Se conpiâxémo ò se dolémmo de percepî realtæ dôvonque. Epûre doviéiscimo avéi di sospètti. Quànte vòtte vedémmo 'n bìpede a fórma de fémmina umànn-a ò de màscio umàn e esclamémmo pensàndolo: "Che bèlla figa (ò figo)" e quarchedùn a-o nòstro fiànco o obiétta che figa ò figo lê ò quéllo pe ninte o no ô l'é. O l'é za inte ste pìccole cöse che a realtæ a se sputànn-a, tradéndo a seu evidénte inexisténsa. Figurémmose e cöse ciù gròsse, cómme quànde a realtæ ch'a no ghe l'é a se traveste (ò coscì ne pâ) da Bén e da Mâ, causàndo dissìddi ascì magiôri de quélli inerénti a-e preferénse sessoâli.
A realtæ a ne perségoita, perfètta inta seu ostinâ, indiferénte e assolûta inexisténsa.
Poriéiscimo ascì piantâ de parlâne, a-o mànco niâtri che se stémmo acorzéndo ch'a no ghe l'é. Se ne ocûpan za in tròppi, ch'e preténdan a ògni ocaxón de spiegâne cöse a realtæ a segge, e a tâle fìn ne angùstian sénsa trêgoa né inposcìbile pietæ. De fæto, no l'é fòrsci che preténdéndo de spiegâ con tànta precixón quéllo che a realtæ no a segge, niâtri se cométte in ùrtima anàlixi o mæximo gèsto ch'o cométte chi o ténta de spiegâ quéllo che lê a segge? No l'é l'eRôre insîo pròpio inta domànda in sénn-e?
Piantémmola co-e domànde stêrili.
L'inexisténsa da realtæ a devénta evidénte quànde e alûçinaçioìn ne cêuggian. E metàfore intrapsìchiche collàssan e se confóndan, tradéndo a seu natûa, apónto, de sénplici metàfore, e no de fedêle spêgio da realtæ. A ménte umànn-a ò quéllo che niâtri ciamémmo coscì, a l'é defæti 'n mêro costrûto de metàfore organizæ. Tîpico de 'na metàfora a l'é a funçión de raprezentâ quarcösa cómme l'anàlogo de quarcösa d'âtro. Nisciùnn-a metàfora a l'é coscì a realtæ. Sicómme quæ se sîa cösa, a cûi niâtri se pénse, a bén pensâghe, a l'é esclusivaménte a metàfora de quarcösa d'âtro, cöse ne consêgoe?
Ma no voéivimo piantâla co-e domànde stêrili?
O saiéiva ciù gradévole ocupâ o nòstro ténpo a assaporâ a descriçión de 'n bèllo disnaiétto culinârio ò ascì sessoâle, ò pûre gòdise diretaménte o disnâ ò o sèsso ò tûtti dôi insémme ò quarcösa d'âtro ch'o no me vêgne in ménte perché dòppotùtto ò ascì mì e mæ manîe e pénso che no me biaximeréi tròppo se ste manîe coinvòlgian a mastegaçión de mangiâ e a degustaçión de sèssi, garantìndo comùnque, a chiunque tra ste rîghe o vagghe assorbéndone o vâgo sénso, che tâli mangiâ e tâli sèssi ò sénpre cûa de seleçionâ con grànde gùsto perché o l'é pròpio in funçión do gùsto che tâle gùsto o m'indûe che me ê gùsto de gùsto.
Me pâ che questo o pòsse pe ancheu bastâ, e pûre savéndo che questo o l'é ilusòrio ò pûre no a piànto chì e coscì o segge a-o mànco pe 'n pö.

Roberto Quaglia