no sperâ de atrovâ razonevoléssa in ògni mæ lettia. Quéllo ch'eleganteménte o se frêgia do tîtolo de "razonévole" o l'é quæxi sénpre a vîle repetiçión de abuzæ schémi. No gh'é mâi coràggio inte l'esternaçión de fràxi e concètti fæti, quæ i argoménti razonévoli quæxi sénpre són. L'ùnico valô da razonevoléssa a l'é a praticitæ. A razonevoléssa a l'é pràtica perché fondamentalménte condivîza, a-o mànco da-i èsi umàn pensànti. I èsi umàn reagénti, quélli che no péntan ma sénpliceménte reagìscian a l'ambiénte cómme quæ se sîa tropìsmo, no ne interèssan e manco niâtri interessémmo a lô, tànto vêo che çèrto no stàn lezéndo ò percepéndo âtriménti ste paròlle, perché lô no lézan âtro che quàrche tîtolo chì e là. Ne piâxe pensâ a niâtri cómme a-i umàn pensànti, e se no l'é vêo ch'o ne piâxe, o l'é tûttavîa vêo che questo o me piâxe a mì, e ô dîggo sénsa tîmoî. E tra i umàn pensànti l'argoménto da razonevoléssa o gôde de quàrche crédito de tròppo. No equivochémmo. A mì me piâxe a razonevoléssa. A l'é ûtile. Ma a â critìco perché a l'é noiôza, e sorviatùtto perché a ne ingànna. A l'é noiôza perché a repéte a-a mòrte i seu dògmi, sostegnûi da-a seu natûa razonévole.
A razonevoléssa a inpoiéiva, a chi o voéise scrîve âtro che quàrche crìptica poexiòla de mèrda, de srotolâ sapienteménte fràxi acuratamente calibræ inti seu significâti lampànti e recònditi, fràxi mezuataménte confrontæ mentalménte, a l'àtto da scritûa ò pöco prìmma ò pöco dòppo, co-l'imàgine che se l'à da cultûa coletîva do contèsto umàn de cûi se l'é pàrte. A razonevoléssa a sugerìsce de pensâ, quànde se scrîve, a-i lettôri a-i quæ se se rivòlze, pe rizultâ a quélli conprensìbili, e ascì piaxévoli ò spiaxévoli a segóndo de-e seu intençioìn, tralasciàndo cómme se o no fîse inpurtànte o concètto da seu totâle e còsmica libertæ into scrîve, inveçe, assolutaménte quæ se sîa cösa a ùn o ghe vegnîse in ménte, con totâle dezinterèsse pe chi ò pe cöse 'n giórno o lezerâ tâli fràxi ò pûre no.
A razonevoléssa a sconséggia chi o scrîve de scrîve pe sénn-e, a seu ûzo e consùmmo, in totâle desprêxo de quæ se sîa razonévole conscideraçión in sce-a comerciabilitæ de quéllo ch'o stâ scrivéndo. Into moménto into quæ se têgne 'n quæ se sîa cónto de chi o lezerâ quéllo che se scrîve, ècco che se l'é comerciâli. Se çèrca de smerciâ o seu pensê a âtri, pöco impòrta s'o segge in scàngio de dinâ ò de aprovaçión, dôe despæge valûte do mæximo ategiaménto mercantîle.
Tra l'âtro, scrivéndo pe sénn-e inte l'assolûto dezinterèsse vèrso chi o dovésse mâi léze tûtto questo, se dàn dôi poscìbili svilùppi da situaçión pe-o câxo che quarchedùn ch'o no segge l'autô o se atrêuve dòppo a léze "tûtto questo":
Into prìmmo câxo (o ciù frequénte), o scrîto o no ghe piâxe e alôa o piànta ò pûre pézo pe lê.
Into segóndo câxo o ghe piâxe, e alôa o contìnoa a léze, cónténto de scroccâ coscì quàrche pensê che l'autô o l'avéiva scrîto pe sénn-e e de seguo no pe lê.
Cómme se vedde, no gh'é nisciùn perìcolo. Chi o se vêu métte a scrîve sôlo pe sénn-e o dêve però evitâ de contâse a bàlla de voéi scrîve sôlo pe sénn-e quànde segretaménte inveçe o spêra che quarchedùn dòppo o lêze quéllo che lê o l'aviéiva scrîto sôlo pe sénn-e, e o móstre fòrsci ascì de aprezâlo. In sto câxo l'autô o l'é 'n insegûo ò pûre 'n vîle, e probabilménte o l'andiâ incóntro a brûxànti frustraçioìn.
E o no vâ manco o fæto de scrîve quarcösa pe sénn-e e dòppo çercâ de no fâlo léze a nisciùn. Perché mâi no bezognerêuse fâlo léze a nisciùn? Se se l'é scrîto quarcösa sôlo pe sénn-e de seguo no se têgne in nisciùn cónto o giudìçio che âtri pòssan ò vêuggian esprìmme de tâle scrîto. Se no ghe piâxe són afæ seu. E se ghe piâxe ascì. Se se têgne in cónto o giudìçio d'âtri, no se l'é scrîto pe sénn-e. Se l'é scrîto a-a mainêa razonévole e mercantîle, sénsa pe "mercantîle" inténde quarcösa de negatîvo.
O fæto che mì me segge sofermòu coscì a lóngo in sce sto argoménto, alûdéndo tra e rîghe che no stàggo scrivéndo pe âtri ch'no segian mì (in efètti mì són za tûtte e persónne ch'ancheu me bàstan - domàn vedrémo), semberîa sugerî che mì vêugge convìnçe quarchedùn ò comùnque condûlo, con tûtti sti argoménti, a conpréndce l'esénsa de quéllo che stàggo intendéndo dî. Se avésse vorsûo dimostrâ che veramente no me ne fréga ninte de chi o stâ lezéndo ste rîghe, aviéiva dovûo èse ancón ciù caòtico e inconprensìbile e sconcluxionòu de quànto mì segge comùnque ugoalménte in pàrte stæto. Aviéiva dovûo scrîve... beh insómma, fâ 'na mûggia de cöse ch'òua no me vêgnan in ménte e no ò nisciùnn-a vêuggia de sforsâme perché efetivaménte no me ne fréga ninte. O fæto che mì no àbbie fæto tûtto questo (quæ se sîa cösa sto "tûtto questo" o segge ò o pòsse èse), o dimóstra coscì che coerenteménte mì no voéise pe ninte dimostrâ che no me ne fréga ninte cómme efetivaménte no me ne fréga, e dimostràndolo inevitabilménte o destrûe e o anùlla contenporaneaménte o valô de tâle dimostraçión, e destruzéndola a â ripristìnn-a, coscì ridestruzéndola e ripristinàndola pe 'na quantitæ infinîa de vòtte, cómme in ògni bón paradòsso ch'o se rispétte poscibilménte o sucede ò pûre no.
O l'é bùffo che pe quànto se çèrche de abolî ògni razonevoléssa into procêde di seu pensci, a ménte a no stâ mâi a-o zêugo e quàrche parvénsa de sénso larvataménte conpîo a se afàccia ugoalménte a-a realtæ. Insómma, pe novànta persónne ch'e giustaménte giudichiéivan quéllo che da mì finn'òua vergòu contòrto vanilòquio de manco eccélsa fatûa, són prónto a scommétteghe che 'na dêxénn-a de fòlli ò pöchi de mêno insorzeriéivan cóntra tâle giudìçio, con argomentaçioìn che no m'interèssan e coscì no ne parliò chì. Coscì, se fæ pàrte di novànta, sêi a mì grâti de avéive òua rézo o confòrto da confèrma che séi perfètamente normâli, solidaménte contegnûi inta magiorànsa che cómme ne l'inségnan a l'à sénpre raxón. Se fæ pàrte di dêxe, sêi a mì grâti pe-i motîvi che perfètamente savéi da sôli, sénsa che ve ê dêbbe repéte mì.
Ma nòtto 'n preocupànte ritórno de razonevoléssa into mæ sprolòquio, e coscì a piànto sùbito lì prìmma ch'o segge tròppo prèsto.

Roberto Quaglia