se l'à 'n bèllo dî che avéi di preconcètti o l'é mâ, ma, apónto, se l'à 'n bèllo dî e bàsta e ànsi, in tâle dî - se vêuggemo anâ in fóndo a-a quistión - gh'é ascì assæ pöco de bèllo.
L'èsse umàn o vîve defæti gràçie a 'na vixón do móndo costituîa pe-o ciù da preconcètti. A noçión mæxima che avéi di preconcètti o segge 'n fæto negatîvo, a l'é lê mæxima 'n preconcètto. Ma cöse o l'é 'n preconcètto?
Da-o diçionârio Gabrielli: "PRECONCÈTTO: Che o l'é concepîo inte l'ànimo prìmma de èse stæto conosciûo, conscideròu, sperimentòu, a-a mainêa de creâ pregiudìçio, de nêgâ 'n giudìçio serén da realtæ."
Cómme se vedde, o preconcètto o no l'é o pregiudìçio, ma o l'é de quéllo inveçe eventualménte a câuza. Se nòtte cómme ascì into diçionârio Gabrielli se acénne a-o significâto negatîvo do tèrmine (...nêgâ 'n giudìçio serén...). O diçionârio Gabrielli, definéndo o preconcètto, o l'é vìttima lê mæximo de 'n preconcètto, da-o che vêgne, in virtù da definiçión che lê mæximo o atribuìsce a-a paròlla "preconcètto", che o redatô do diçionârio o l'à definîo tâle concètto sénsa avéilo prìmma conosciûo, conscideròu, sperimentòu, in âtre paròlle capîo, repurtàndone inveçe o significâto popolarménte ciù difûzo, in âtre paròlle o preconcètto.
Pensâ che in Australia vîvan i cangùri o l'é 'n preconcètto, pe ògni persónna ch'a no segge mâi stæta in Australia. Ascì l'idêa che l'Australia a existe a l'é 'n preconcètto, pe chi o no ghe segge mâi stæto. Chi ne garantìsce che l'existénsa de l'Australia a no segge sôlo 'na leggénda infondâ? A l'é opinión difûza che l'Australia a existe, ma fìnn-a a quànde ùn o no ghe va, quélla seu opinión a l'é 'n preconcètto.
No gh'é ninte de mâ in sti preconcètti. In realtæ no gh'é ninte de mâ inti preconcètti in generâle. O 99% de-e nòstre cognoçioìn són in realtæ preconcètti. Ascì o concètto che Marilyn Monroe a segge sessoalménte apetìbile o l'é 'n preconcètto. In realtæ a l'é mòrta, sotterâ e descompòsta e coscì tûtto fêua che sessoalménte riutilizàbile. Ascì o concètto ch'a fîse sessoalménte apetìbile quànde a l'êa vîva o l'é 'n preconcètto. Émmo apénn-a vìsto quàrche seu truccatíscima imàgine bidimensionâle in moviménto, sénsa manco sentîne a vôxe (dobiâ). Pe quéllo che ne savémmo lê a ciûsâva, e o seu sciòo o poéiva evocâ l'inpresción de 'n distillòu de scàrpetti màrsci. Pe quéllo che ne savémmo tûtte e seu fòto e tûtti i fotogràmmi de tûtti i seu film són abilménte retoccæ pe fânela someggiâ arrapànte. No l'émmo conosciûa e sperimentâ, questa a l'é a veitæ, ògni opinión che émmo de quéllo che lê a fîse a l'é 'n preconcètto.
Se ùn pròpio o no sâ cöse fâ, o pêu assétâse a 'na scrivanîa ò atrôve e elencâ in sce 'n fêuggio de càrta tûtti i seu preconcètti che ghe vêgnan in ménte, vêuo dî tûtte e cöse ch'o retêgne de savéi pûre no avéndo mâi avûo ocaxón de verificâle, sperimentâle, fâne esperiénsa in primma persónna. No ò idêa a che cösa o pòsse servî fâ questo, ma se a quarchedùn ghe vêgne pe davéi vêuggia de fâlo, lê o saviâ cöse ghe serviâ.
Se alôa i preconcètti no són ninte de mâ, cöse o sèrve savéi cöse són? E perché ne stémmo parlàndo?
Beh, tànto pe comensâ pe restituî a dignitæ pèrsa a-o concètto de preconcètto, incorpévole vìttima de lê mæximo, vêuo dî de 'n preconcètto.
E tirémmo òua in bàllo 'n âtro vocàbolo vìttima de 'n atróçe preconcètto: "Discriminaçión"! Ne l'àn insegnòu che discriminâ o l'é mâ. Se dîxe solidâli co-e cosídétte "vìttime da discriminaçión". Se pàrla inti telegiornâli de "grâvi fæti de discriminaçión". A paròlla "discriminaçión" a l'é despésso asociâ a "intolerànsa", cómme se significàssan quarcösa de scìmile.
O diçionârio Gabrielli o dîxe: "DISCRIMINAÇIÓN: L'àtto e l'efètto do discriminâ, distinçión, diferénsa."
E ancón: "DISCRIMINÂ: Fâ diferénsa ò distìngoe tra persónne e cöse; diferençiâ, distìngoe." Ninte de negatîvo o l'é contegnûo in tâle vocàbolo. Che a discriminaçión a segge quarcösa de negatîvo in sénn-e, a l'é 'n preconcètto. Chiunque o retêgne che "discriminâ" o segge mâ, o l'à adotòu tâle preconcètto, da-o che vêgne, in virtù da definiçión do Gabrielli de "preconcètto", che tâle persónna a no l'à mâi conosciûo, conscideròu, sperimentòu, o reâle significâto da paròlla "discriminâ".
E discriminâ, vêuo dî distìngoe, reconósce diferénse, o l'é inveçe essençiâle inta vìtta de chiunque. E o l'é inpurtànte inparâ a discriminâ coscienteménte, lucidaménte, sorviatùtto riguàrdo a-i preconcètti, vêuo dî quélla gràn màssa de conviçioìn che no són frûto de l'esperiénsa, da seu sperimentaçión, de 'na conoscénsa aprofondîa, de-e necessârie verìfiche. Bézeugna piggiâ cosciénsa di seu preconcètti e tra de lô discriminâ, separàndo i preconcètti ûtili da quélli danôxi, quélli sensæ da quélli dissensæ. O l'é ûtile e sensòu avéi o preconcètto che l'Australia a existe, ànche se no se ghe l'é mâi stæti, perché a sta mainêa se pêu eventualménte piggiâ in conscideraçión l'oportunitæ de andâghe in vacànsa. O l'é danôzo e dissensòu avéi o preconcètto che i nêgri són 'na ràssa inferiôre, perché se crêa di nemîxi che nemîxi âtriménti no saiéivan, e se inçentîva e legìtima a-o mæximo ténpo âtri indivìddoi a svilupâ o mæximo preconcètto inti nòstri confrónti.
In sìntexi, a vîa da saviézza a l'é quélla de inparâ a discriminâ tra i seu preconcètti, e no in bâze a-i seu preconcètti.
Tûtto sto porpetón o voréiva introdûe quàrche divagaçión in scî o difûzo preconcètto da mòrte. Ne parliémo, câo Maurizio Costanzo Show, inta pròscima lettia.

Roberto Quaglia