
 |
PRECONCETOS E DISCRIMINATZIONE
Caru Maurizio Costanzo Show,
si podet nà rrere cantu si cheret chi tènnere sos preconcetos est male, ma, apuntu, si narat e bastat e antzis, in custu nà rrere - si cherimus andare a fundu de sa chistione - b'at fintzas meda pagu de bellu.
S'èssere umanu bivet difatis grà tzias a una visione de su mundu fata pro sos prus de preconcetos. Sa notzione etotu chi tènnere sos preconcetos siat unu fatu negativu, est issa etotu unu preconcetu. Ma ite est unu preconcetu?
Dae su ditzionà riu Gabrielli: "PRECONCETU: Chi est cuntzepidu in s'à nimu prima de èssere istadu connotu, cunsideradu, isperimentadu, a modu de creare pregiudìtziu, de bietare unu giudìtziu serenu de sa realidade."
Comente si bidet, su preconcetu no est su pregiudìtziu, ma nde est imbetzes eventualmente sa cà usa. Si notet comente fintzas in su ditzionà riu Gabrielli s'acennat a su significadu negativu de su tèrmine (...bietare unu giudìtziu serenu...). Su ditzionà riu Gabrielli, definende su preconcetu, est vìtima issu etotu de unu preconcetu, e dae custu cunseguit, in virtude de sa definitzione chi issu etotu dat a sa parà ula "preconcetu", chi su redatore de su ditzionà riu at definidu custu cuntzetu sena l'à ere prima connotu, cunsideradu, isperimentadu, in à teras parà ulas cumpresu, riportèndende imbetzes su significadu popularmente prus difusu, in à teras parà ulas su preconcetu.
Pensare chi in Austrà lia bìvant sos canguros est unu preconcetu, pro onni persone chi no siat mai istada in Austrà lia. Fintzas s'idea chi s'Austrà lia esistit est unu preconcetu, pro chie no bi siat mai istadu. Chie nos garantzat chi s'esistèntzia de s'Austrà lia no siat isceti una leggenda sena fundamentu? Est opinione difusa chi s'Austrà lia esistit, ma finas a cando unu no bi andat, cussa opinione sua est unu preconcetu.
No b'at nudda de male in custos preconcetos. In realidade no b'at nudda de male in sos preconcetos in generale. Su 99% de sas connoschèntzias nostras sunt in realidade preconcetos. Fintzas su cuntzetu chi Marilyn Monroe siat sessualmente apetìbile est unu preconcetu. In realidade est morta, interrada e descumposta e gasi totu à teru che sessualmente riutilizà bile. Fintzas su cuntzetu chi esseret sessualmente apetìbile cando fiat biva est unu preconcetu. Amus pròpiu bidu carchi immà gine sua truccatìssima bidimensionale in movimentu, sena mancu nde intèndere sa boghe (doppiada). Pro su chi nde ischimus nois fetiat, e s'alenu suo diat pòdere evocare s'impressione de unu distilladu de cartzitas frà zigas. Pro su chi nde ischimus totu sas fotos suas e totu sos fotogramas de totu sos films suos sunt abilmente ritocados pro nos la fà ghere pà rrere arrapante. No l'amus connota e isperimentada, custa est sa veridade, onni opinione chi tenimus de su chi issa esseret est unu preconcetu.
Si unu pròpiu no ischit ite fà ghere, si podet sètzere a una iscrivania o in à teru logu e elencare subra unu fògiu de paperi totu sos preconcetos suos chi li benint a conca, est a nà rrere totu sas cosas chi pensat de ischire fintzas no aende mai tentu ocasione de las verificare, isperimentare, nde fà ghere esperièntzia in prima persone. No tèngio idea a ite podet serbire a lu fà ghere, ma si a calicunu li benit a beru sa gana de lu fà ghere, issu/issa at a ischire ite li at a serbire.
Si tando sos preconcetos no sunt nudda de male, a ite servit ischire ite sunt? E proite nde semus faeddende?
Ebbè, tantu pro incumintzare pro torrare sa dignidade pèrdida a su cuntzetu de preconcetu, incurpà bile vìtima de sese matessi, est a nà rrere de unu preconcetu.
E tiramus immoe in ballu un'à teru vocà bulu vìtima de un'atrotze preconcetu: "Discriminatzione"!
Nos ant imparadu chi discriminare est male. Si narant solidales cun sas gasi naradas "vìtimas de sa discriminatzione". Si faeddat in sos telegiornales de "graes fatos de discriminatzione". Sa parà ula "discriminatzione" est ispissu assotziada a "intollerà ntzia", comente si significarent carchi cosa de sìmile.
Su ditzionà riu Gabrielli narat: "DISCRIMINATZIONE: s'atu e s'efetu de su discriminare, distintzione, diferèntzia."
E galu: "DISCRIMINARE: Fà ghere diferèntzia o distìnghere tra persones e cosas; diferentziare, distìnghere."
Nudda de negativu est cuntènnidu in custu vocà bulu. Chi sa discriminatzione siat carchi cosa de negativu in sese, est unu preconcetu. Chie si siat pensat chi "discriminare" siat male, at adotadu custu preconcetu, e dae custu cunseguit, in virtude de sa definitzione de su Gabrielli de "preconcetu", chi custa persone no at mai connotu, cunsideradu, isperimentadu, su reale significadu de sa parà ula "discriminare".
E discriminare, est a nà rrere distìnghere, reconnòschere diferèntzias, est imbetzes essentziale in sa vida de chie si siat. E est importante imparare a discriminare cuscientemente, lùcidamente, suba de totu a susu de sos preconcetos, est a nà rrere cussa manna massa de cumbintziones chi no sunt frutu de s'esperièntzia, de sa isperimentatzione pròpia, de una connoschèntzia aprofundida, de sas netzessà rias verìficas. Bi cheret leare cussèntzia de sos preconcetos suos e tra issos discriminare, separende sos preconcetos ùtiles dae cussos dannosos, cussos sensados dae cussos dissensados. Est ùtile e sensadu tènnere su preconcetu chi s'Austrà lia esistit, fintzas si no bi si est mai istadu, proite gasi si podet eventualmente leare in cunsideratzione s'oportunidade de bi andare in vacà ntzia. Est dannosu e dissensadu tènnere su preconcetu chi sos nieddos sunt una ratza inferiore, proite si creant nemigos chi nemigos sinono no diant èssere, e s'incentivat e legìtimat a su matessi tempus à teros indivìduos a isvilupare su matessi preconcetu cara a nois.
In sìntesi, sa via de sa sabidoria est cussa de imparare a discriminare tra sos preconcetos suos, e no in base a sos preconcetos suos.
Totu custu purpetone cheriat introduire carchi divagatzione a susu de su difusu preconcetu de sa morte. Nde amus a faeddare, caro Maurizio Costanzo Show, in sa lìtera chi benit.
Roberto Quaglia
S'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", intrea o in parte, podet èssere lèghida, iscarrigada in su computer, imprentada e copiada chene lìmites, isceti pro impreu personale. Totu sos testos e sas illustratziones sunt propiedade de Roberto Quaglia e no podent èssere impreados intreos o in parte chene permissu. Su progetu grà ficu e sos cumponentes grà ficos de custas pà ginas sunt propiedade riservada de Roberto Quaglia. S'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", intrea o in parte, no podet èssere posta in bèndida a perunu tìtulu chene permissu in antis.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.
|