Aerséia ò vìsto 'n vêgio documentârio che da pìccolo o no m'avéiva fæto nisciùn efètto, e da grànde són restòu fulminòu.
Sùbito gh'êa 'na ciànta in sce 'n töa con atacòu o lie detector ò màchina da veitæ. Dòppo, 'n ricercatô o ghe strapâva 'na fêuggia e a lancétta de l'instruménto a l'avéiva 'n sobàrso fìnn-a a rivâ a-o fóndo scâa. Dòppo tûtti (a-o de présso 'na vintìnn-a de persónne) sciortîvan e rintràvan a ùn a ùn. Quànde pe penùrtimo o intràva o strapatô, de nêuvo l'instruménto o sobarsâva fìnn-a a fóndo scâa.
Coscì a ciànta no sôlo a soffrîva, ma a l'êa in grâdo de reconósce o seu feritô e avéine puîa. Modificòu pe sénpre da tâle esperiénsa, dòppo 'n prìmmo inpùlso umanitârio... ò mêgio vegetalitârio, ch'o m'aviéiva spìnto a efetoâ 'na carneficìnn-a de sciuàie, a raxón a prevalse: mêgio fondâ o MOVIMÉNTO FILOVEGETÂLE che finî in prexón pe sciuaiicìdio.
A raxón, a-a lónga, a l'à sénpre raxón, vêuo dî a l'à lê mæxima.
Creâ 'na corénte de pensê antagonìsta sorviatùtto a-i razìsti vegetariàn e vegetalìsti, che sparàgnan i animâli pe acanîse cóntra e verdûe, a frûta, i çereâli, i legùmmi, e cucurbitàcee, tûtti indivìddoi che téntan cómme niâtri de conservâse e de riprodûse.
Perché defæti amâ o pòllo e no l'aspàrazo, tûtti dôi èsi vivénti con pâri dignitæ? Perché graçiâ o vedéllo e o pòrco pe sterminâ o mìggio e l'òrzo? Deçimâ a çiòula e diféndce o strùsso comestìbile? E raîxe de ògni razìsmo réstan into refûo do despægio: ciù ùn o l'é diferénte da chi ô vâluta ponéndo lê mæximo cómme archetìpo de l'èsse vivénte, mêno o sùscita identificaçión e solidarietæ. Ècco alôa 'na série de progrescîvi slitaménti de l'identificaçión:

1. O l'à a pèlle de 'n colôre despægio da-o mæ, però o l'à orégge éuggi nâzo bócca màn e pê cómme mì. O pàrla a seu léngoa a-a mainêa pe mì inconprenscìbile. Però o fâ a càcca cómme mì. "Vabén." (ezénpio: nêgro)
2. O l'à quàttro sàppe, o l'é coèrto de péi, ma sénpre o posséde orégge éuggi nâzo e bócca quæxi cómme mì. O no pàrla, però o béa. E o fâ a càcca a palìn. "Insómma..." (ez: cròvo)
3. O l'é tûtt'éuggi, raxòu e con grànde bócca. Chi sâ dôve o l'à e orégge. O emétte 'n seunno sgradévole. O spûa e o fâ a càcca strània. "Bleah...!" (ez: baggio)
4. O l'é de fórma alongâ, o strìscia e o se contórçe. Chi sâ dôve o l'à e bràsse ò a-o mànco e sàppe. O l'é de càrne cómme mì, però vìscida. O stâ cìtto, fâzéndo a càcca continoa. "Che scìffo!" (ez: lonbrîgo)
5. Inveçe de parlâ o ronza, fòrsci o l'à 'n pónzigón, no se sâ da dôve o rîva, o no l'é 'n'àbia ch'a ne prodûe o mê, a cöse o sèrve? E dòppo o fâ pöca càcca e o â fâ pe l'âia. "Sciàccilo! Sciàccilo!" (ez: insètto)
6. O no l'à ninte a che védde con niâtri. O no l'à orégge nâzo bócca màn pê dîe, o no l'é de càrne, o no l'é capâçe né de parlâ né de fâ a-o mànco di rumôri. O no camìnn-a. O no fâ manco a càcca. Cómme o pêu soffrî cómme niâtri? "Masteghémmola, dónca!" (ez: pémma)

Gigi Picetti
Roberto Quaglia