faeddamus oe de Gènova. No nde faeddat mai nemos, in Itàlia, e est unu pecadu, proite bi diant èssere subra custu medas cosas de sublime malignidade de nàrrere. Gènova est una manna tzitade, prus de Venezia, Firenze e Bologna. Padit però una crònica emarginatzione dae su prascèniu de s'atentzione natzionale, emarginatzione de sa cale sunt reos sos genoesos etotu. Sos genoesos sunt difatis beros e pròpios prìntzipes de s'emarginatzione, ma no de sa sòlita e tìpica emarginatzione de sos prus pòveros e derelitos, gasi difusa in tota Itàlia e in totu su mundu. Gènova est maesta a emarginare sos tzitadinos prus bivos suos. Ma no pro malignidade. Difatis, prus che in su chi si est pròpiu naradu, Gènova est perfeta in s'assurdu gestu de emarginare fintzas a sese dae su mundu. Fintzas dae s'orìgine sua separada dae su restu de sa sotziedade dae su mare e dae sos montes, Gènova si nde est separada fintzas a livellu mentale (e comente diat àere pòdidu èssere sinono?). Adagiada comente pochìssimas àteras metròpolis subra sas coddas afacadas subra su mare, oferende gasi de sese unu ispetàculu ùnicu chi no benit mai a nòdiu, situada in mesu a una de sas prus bellas riberas de su mundu, Gènova est miraculosamente resessida a evitare su 100% de sos milliones de turistas de totu su mundu chi sena firmu si mòvent lassende in segus de sese una tràcia de dinari e de benistare. Sa locatzione geogràfica de Gènova est unu donu chi pagas àteras tzitades in su mundu diant pòdere bantare. Su clima de ierru est tra sos prus mites de Itàlia e de istiu su prus bentiladu. Sena in su passadu fàghere nudda de clamorosamente isbagliadu o pròpiu carchi cositedda de giustu, Gènova diat pòdere immoe èssere sa Miami de Europa. Immaginade, immaginade una ispiàgia chi andat dae Vesima a Nervi, interrota isceti dae su prus mannu portu turìsticu de su mundu, cun chentinas e chentinas de albèrgos pro totu sas bulsas istracas totu s'annu de ricchìssimos possessores de panfilos e de turistas de s'Europa intrea! Immaginade su tzentru istòricu genoesu, su prus mannu de Europa, gonfiu de turistas biados, intasadu de gente disigiosa de ispèndere! Immaginade sa tzitade de austu, brulichende de umanos gaudentes e ispendulones no de mancu che a Rimini! Nudda fàbricas de Cornigliano in passivu de dinari e produtoras isceti de càncaru! A su postu issoro: unu luna park permanente afacadu subra su mare, a unu passu dae sa ispiàgia!
A austu a Gènova no si agatat una butega aberta chi siat una.
A Ferragostu sa tzitade est morta, o in animatzione suspesa. Gasi silentziosa de suggerire chi una bomba a su neutrone l'apat isterilizada dae sa populatzione sua. Totu sos genoesos sunt ispendende in àteros logos, cando diat èssere istadu gasi fàtzile fàghere sì chi esserent sos àteros, sos no-genoesos, a colare s'Austu a Gènova a ispèndere sos risparmios issoro.
De chie est sa curpa?
Sutzedit fintzas ispissu chi un'indivìduu no siat su curpàbile de su destinu suo. No sutzedit sa matessi cosa a sos pòpulos. Sos pòpulos sunt responsàbiles de su destinu issoro. Sos genoesos sunt curpàbiles de s'àere isbùinadu s'eredidade ambientale chi teniant a disposìtzione, lassende chi diventaret cuvile de fràzigu su tzentru istòricu chi diat àere apassionadu turistas de totu su mundu, lassende sas ispiàgias issoro a sa mertzé de s'insediamentu de fàbricas improdutivas de dinari e produtoras de càncaru, emarginende sistematicamente chie si siat faghiat cale si siat cosa de cuscientziosu, e in fine, perseverende galu in sa tzega e autolesionista macchìghine issoro.
Si bivet male a Gènova, oe prus de ariseru e mancu de cras, onni chirru iscuru est logu preferidu de sos migiaras si no deghinas de migiaras de giòvanos genoesos tossicòmanos.
In ue galu bi nde siat, s'intelligèntzia sufrit, a Gènova, a sa vista de custa coletiva tzeghesa istratègica, in sa cumprensione de sas orrendas taras mentales chi ant cundutu Gènova a una tale ruina in logu de sa radiosa prosperidade chi sas etzetzionales risorsas suas l'aiant a àere rèndidu fàtzile realizàbile.
Est pro custu chi dae Gènova fughit e depet fuire chie si siat in s'archètipu de su genoesu no si reconnoschet e no si cheret rassignare a si reconnòschere.
Sunt fughidos in tantos. Sos artistas, totus. Opuru ant acabbadu de fàghere sos artistas. A Gènova no subrabbivet a longu unu cantautore, unu còmicu (pro numenare sas categorias de artistas chi "andant pro sa majore"). Ma nemmancu unu iscritore, unu pintore, unu regista teatrale, un'atore. Si a Parigi o a Venezia unu giòvanu sonat pro carrela pro si balangiare carchi dinari est un'artista in erba. Si lu faghet a Gènova est unu pedidore. Pro cale motivu cantautores e còmicos genoesos sunt in mèdia sos mègius de Itàlia? Proite finas a cando no ant abbandonadu Gènova ant materadu in s'indifferèntzia generale, custrintos dae su dolore issoro de no èssere assolutamente cunsiderados a si megliorare e a si megliorare e a si megliorare, eternamente invanu, finas a cando, abbandonada finalmente custa tzega pratza, ant pòdidu si mesurare cun chie, in su restu de Itàlia, aiat parallelamente fatu cosas anàlogas a sas issoro, ma cun prus pagu delusione, prus pagu frustratzione e gasi, minore crèschida artìstica.
Cantu apo pròpiu naradu est ovviamente opinàbile, ma chie lu cheret opinare m'at a dèpere ispiegare, tando, a ite siat pro esempru dèpida sa gasi naràda "iscola genovese" de sos cantautores. Potzo garantire chi no esistit peruna iscola de custu gènere. S'ùnica iscola de Gènova, chi custringhet s'artista o su pensadore a sa rinùntzia o a su meglioramentu, est s'Indifferèntzia. S'Indifferèntzia detada no dae su snobismu, ma dae s'Otusidade. Issa distruit una mente originale opuru la temperat.
Girende pro su mundu e atopende, comente ispissu sutzedit, un'italianu, t'acatas luego si est unu genoesu. Lu emanat dae sos ogros. Opuru, lu cumprendes dae su chi dae sos ogros no emanat. Sos genoesos chi galu sunt intro bivos, cando si girant a foras de sos cunfines de sa segregatzione genovese faghent inequivocàbiles lampos de ogros, lugores de irrefrenàbile entusiasmu a iscobèrrere chi no totu su mundu est galu mortu. O imbetzes, si a deambulare a s'èsteru sunt sos genoesos prus tìpicos, un'opacu velu de neula saturat s'abbaidada issoro ispenta pro semper, chi si no ses atentu a lestru ti torrat a infetare cun s'umore chi a Gènova a onni modu no podes evitare de tènnere.
Su genoesu est inserradu, comente inserrada est semper istada, geograficamente, sa tzitade sua. Custa serrada, custa avaritzia mentale, in su passadu, si rendeit tzertamente ùtile a sa subrabbivèntzia. Oe, chi sos cunfines geogràficos no sunt prus ostàculu de comunicatzione, si inserrare a su mundu no est prus istratègia de subrabbivèntzia, ma de autoemarginatzione e de estintzione. Gènova est agonizende, o forsis est giai morta, no isco, ma no mi nde chertzedas male. (a sa metàfora espressa no si abbàidat in buca)

Roberto Quaglia