Te màndo ancheu a mæ cosídétta ùrtima fadîga (in realtæ a l'é tûtto fêua che ùrtima, sótta tûtti i pùnti de vìsta: da-o mæ pónto de vìsta, defæti, a mæ ùrtima fadîga a l'é in sto istànte o gèsto de scrîvete sta lettia). Te màndo o mæ ùrtimo lìbbro romén, che me piaxiéiva vegnî a fâ conósce inta teu trasmiscion, ò mêgio, inta trasmiscion che tì ti t'ê. Cómme ti porrâ védde, o mæ ùrtimo lìbbro romén o l'é romén in tûtto e pe tûtto. Sorviatùtto e paròlle de cûi o l'é tûtto pìnn-o són rigorozaménte roméne. E fràxi ascì, coscì che lezéndo e paròlle tûtte de fî àn ascì 'n ótimo sénso conpîo tûtto romén. Ascì o romànzo o l'é romén. E fràxi roméne, defæti, són ordinæ inte 'na speciâle sequénsa segóndo còdici internazionâli adotæ da tûtti i paîxi oçidentâli ò levménte orientâli, pe-o quæ lezéndole segóndo tâle sequénsa standard se accéde a-o romànzo che e fràxi costituìscian. Romànzo tûtto romén, apónto. Dòppo gh'é a càrta, roménn-a ascì lê e se vedde, tîpicaménte recoèrta d'inciòstro tîpicaménte romén ascì lê.
Câo Maurizio Costanzo Show, te màndo coscì o mæ ùrtimo lìbbro romén, ch'o va sénsa dùbbio fæto conósce inta trasmiscion che tì ti t'ê. O fæto ch'o segge 'n lìbbro romén, aparenteménte 'n svantàggio, in Itàlia, o se rivéla inveçe, a 'n'anàlixi apénn-a ciù aténta, 'n grandíscimo vantàggio. Tànto pe comensâ o l'é exòtico e originâle. Quæ italiàn za o posséde inta seu libreîa 'n lìbbro coscì intensaménte romén, con paròlle, fràxi, romànzo, càrta e inciòstro roméni? O l'é coscì o mæ lìbbro romén 'na novitæ assolûta into nòstro paîse, suscetìbile coscì de incontrâ 'n grandíscimo successo. O mæ lìbbro romén o l'à dòppo 'n segóndo vantàggio: o l'é stæto scrîto da 'n italiàn, vêuo dî da mì. I italièn téndan a aprezâ i âtri italièn, perché ghe regòrdan che són italièn ascì lô, o che, da-o pónto de vìsta de 'n normâle italiàn, o pâ cómme 'na fortùnn-a e 'n vantàggio. Insómma, o mæ lìbbro romén o adescherâ i italièn ascì con 'n pö de sàn nazionalìsmo perché, nonostànte o segge romén, o mêito de èse stæto scrîto o l'é tûtto de 'n italiàn cómme lô.
Dòppo gh'é o discórso prêxo, ch'o l'é romén ascì lê. Sto mæ lìbbro romén o cósta sôlo 2800 lîre. Pûre esséndoghe drénto bén 100.000 paròlle roméne, o seu cósto, esséndo romén, o pêu vegnî contegnûo a-o prêxo de dôi cafè, 2800 lîre. Chi mâi o no se acatiéiva 'n mìtico lìbbro romén a-o prêxo de 'n cafè italiàn?
Ma o vantàggio prinçipâle do mæ lìbbro romén o l'é che, esséndo tûtto scrîto in romén, o acatatô italiàn o no l'à a mìnima poscibilitæ de lézilo. Questo o l'é quéllo ch'o faiâ do mæ lìbbro romén o successo editoriâle de l'ànno. No se àcatan defæti i lìbbri pe lézili, cómme o famôzo "Pendolo di Foucault" de Umberto Eco o dimóstra (nisciùn de quélli ch'ô acatàn ò riçevétan in regàllo mâi ô lezéiva). O mæ lìbbro romén, fornéndo a-o seu mîzero prêxo de 2800 lîre a garançîa de no podéi vegnî lézûo, o offre a-o acatatô a garançîa totâle de no soffrî in futûro de nisciùn sénso de córpa pe no avéi lézûo o lìbbro. Ti capìsci a conveniénsa, câo Maurizio Costanzo Show? Acatâ 'n lìbbro de Umberto Eco pe no lézilo o cósta ciù de 30.000 lîre e gh'é l'efètto colaterâle do ciù ò mêno vâgo sénso de córpa pe-o fæto che no se ô léze. O mæ lìbbro romén o offre o mæximo servìçio a 2800 lîre, includéndo into prêxo 'n innegàbile exotìsmo e 'n'açión protetîva cóntra o logorîo di sénsci de córpa.
E dòppo gh'é o vantàggio de fâ bèlla figûa con eventoâli òspiti roméni. A tûtti, prìmma ò dòppo inta vìtta, ghe càpita de avéi di òspiti in câza. In sta época de gréndi migraçioìn se inbàtte sénpre ciù despésso in quàrche forèsto. A ciù gràn pàrte de-e vòtte o se tràtta de 'n turìsta todésco ò maroquìn ò senegaléize. Se a 'n òspite todésco offrî 'na bìrra todésca, ghe faiéi çèrto piaxéi ma no ô stupiéi; vivémmo defæti into mercâto comùn. Se a l'òspite senegaléize mostræ orgogliôxi o vòstro elefantìn de légno nêgro senegaléize no ghe faiéi çèrto nisciùn piaxéi (se no avéssi za avûo l'elefantìn ve l'aviéiva vendûo lê) e manco ô stupiéi; quæxi tûtti i italièn àn òrmâi in câza 'n elefantìn senegaléize. Ma se ve capitésse de avéi 'n òspite romén, ècco che o vòstro investiménto de 2800 lîre improvizaménte o ve fruttiéiva l'adiçionâle prestìgio da persónna cosmopolìta e còrta a livèllo internazionâle. Dòppo tra l'âtro o romànzo contegnûo into lìbbro o l'é tànto bèllo e o vòstro òspite romén o ve ô confermiéiva, pe-a vòstra ulteriôre sodisfaçión de avéilo a seu ténpo acatòu.
Ti capìsci, coscì, câo Maurizio Costanzo Show, perché o l'é coscì inpurtànte che tì ti t'adêuvi de fâ conósce o mæ lìbbro romén?
A seu za notévole pregevoléssa a l'é a-a fìn réza sublîme da 'n aparénte paradòsso: o mæ lìbbro romén o existe in romén, ma no in italiàn, pûre avéndolo mì regolarménte scrîto in italiàn. Sto fæto o rénde l'ogétto che t'ò òua mandòu prêgno de significâti ulteriôri ch'a mì sfûgan, ma che coscì no faiàn a tì, forê de ciù de quexîti emblemàtichi ò âtra scìmile mercanzîa de pùblica ütilitæ. O paradòsso o l'é evidenteménte sôlo aparénte, perché pûre no existéndo do mæ lìbbro romén o corispondénte clone italiàn, ne existe tûttavîa o manoscrîto. A natûa puaménte aparénte do paradòsso a l'é d'âtra pàrte risarcîa da l'existénsa, derê a l'ezénpio do mæ lìbbro romén che t'ò mandòu, de 'n fenòmeno ch'o me riguàrda assæ ciù vàsto e clamorôzo de sto sìngolo câxo. Nisciùnn-a de-e mæ ôpere magiôri a l'é defæti edîa in Itàlia, ma quæxi tûtte, tra brêve, ô saiàn a l'èstero. Âtri ótimi lìbbri ileggìbili, coscì, pe-i acatatôri italièn de lìbbri, ch'e colezionàndo inti seu salòtti e mæ ôpere in exìlio porriàn dâse 'na spruzâ de cultûa internazionalìsta, pe-a gòia di seu eventoâli òspiti forèsti, e o rispètto e l'invìddia de quélli italièn. .

Roberto Quaglia