‹ Index situs · Musei vestibulum · repertum restitutum
Cogitatio Stochastica
a Roberto Quaglia
quaglia@fantascienza.com

paulum totius scilicet de fictione scientifica
interdum nocet
vel contra non

Secundum Robert Sheckley, nimio iam tempore Roberto Quaglia non fuit famosus. Secundum Ugo Malaguti, genius est. Robertus Quaglia, scilicet repraesentans fictionis scientificae patriae nostrae extra fines notissimus et in Italia ignotissimus, pergit tot quaestiones ponere et omnia recusare responsa.

Confiteor me non habere minimam ideam eius quod scriptum erit in proximis versibus, et etiam in proximis paginis, admisso quod adsint proximi versus et proximae paginae. Sum igitur in eisdem condicionibus ut tu qui legis, praeter pro facto quod tu scis iam num adsint proximi versus et fortasse etiam proximae paginae quia eos cernis cauda inferiore oculi dum pupilla currit super hac phrasi, et ego contra non, etsi id spero. Altera differentia est quod si tu te coegisti arduo officio legendi astruseza quas ego scripsi, ego me coegi eas scribere prorsus hoc momento (quod etsi est etiam momentum tuum re vera non est nullo modo), officium revera redditum peculiariter arduum facto quod minime scio quid revera scribere, factum quod tamen me incuriosit magis quam me alienare.
Problema est quod mihi dedi titulum qui est ille quem tu modo legisti et quem ego modo scripsi, in spe quod titulus ipse sit capax generandi contentum ei plus minusve pertinens vel digne impertinens. Aliis verbis, est consuetudo typice humana illa sibi complicandi vitam. Ceterum, est innegabiliter character vitae ipsius ille complicandi se ipsam. Vidisti quo modo ego mihi complico meam. Ceterum etiam tu non scherzi ad complicandam tuam perseverans legere id quod innegabiliter pergis legere. Quis scit cur.
Exsistunt in linguagio nostro verba quae significant res precisas et bene definitas. Verbum "plutonium", exempli gratia, perfecte definitum est: id repraesentat quoddam genus atomorum habentium unusquisque quandam quantitatem protonum, electronum et neutronum. Arduum est equivocare de obiecto discussionis incentratae super "plutonio". Vel non intellegitur nihil hac de re, vel intellegitur exacte de quo atomo loquatur. Diverse, verbum "pulchrum" vel verbum "turpe" non significant nihil bene definitum. Tantum divergunt in individuis interpretationes significatus attributi talibus vocabulis, ut id quod pro quibusdam est "pulchrum" est pro aliis "turpe" et vice versa. Eadem res accidit pro vocabulis ut "bonum" et "malum", "iustum" et "erratum", "utile" et "inutile", et cetera et cetera. Hucusque, nihil novi. Quaedam vocabula, scilicet archetypa quae ea continent, antiqua sunt ut mundus et etiam magis et se inoltrare in satisfacientem analysim rationum et significatuum quae ea habent est res complexa pro qua nostra striminzita vita non sufficit, figurarci tunc hi pauci versus quos imprudenter impilamus mero dichiarato scopo confezionandi articululum vage legibilem necnon valde minus vage illegibilem.
Factum est quod sunt verba quae in origine volebant dicere bene parum (ut verbum "plutonium", quod vult dicere unam rem solam vel circa illuc), quae tamen in tempore finiverunt accumulare talem quantitatem significatuum et interpretationum ut assimilentur semper magis illis aliis rebus quae volunt dicere tam multum ("bonum", "malum", "iustum" "erratum" "Deus"...) ut in fine non assequatur amplius se mettere d'accordo super quid revera ea significent. Me refero nunc peculiariter ad verbum "fictio scientifica". Essent plurima alia vocabula facta equivoca ob excessum significatuum additorum, sed ab his partibus sumpsimus optimam consuetudinem nos occupandi de fictione scientifica et tunc ignoscetis meam obstinationem me limitandi huic argumento et, in praesenti casu, huic verbo.
Usque ad circa dimidium saeculi abhinc verbum "fictio scientifica" non exsistebat ne quidem, et usque ad tunc, coherenter, id non significabat nihil. Exsistebat iam ab aliquo tempore vocabulum anglicum "science fiction", sed retrocedens ad aliquod decennium ecce id evanescere ipsum quoque. Fuit Hugo Gernsback, ni fallor, ad id inventandum, versus finem annorum vigesimorum. Id significabat litteraliter "historiae scientiae" et definiebat illud genus narrationum ambientatarum in futuro diverso a praesenti in virtute progressuum technicorum quos scientia apportasset. Et tamen, tale genus historiarum iam exstiterat in praeterito, etsi nondum vocabatur "science fiction". Quid aliud sunt enim narrationes Jules Verne et H.G. Wells, scriptae iam ad finem saeculi praeteriti et ad initium huius, nisi historiae fictionis scientificae? Fictio scientifica igitur exsistebat bene ab ante quam adesset vocabulum quod eam definiret quatenus talem. Nonne curiosum est? Fictio scientifica exsistebat in substantia sed non in definitione pertinenti quae de ea dari poterat. Libri H.G. Wells (ut Machina Temporis, Bellum Mundorum, etc.) erant igitur praeclara opera fictionis scientificae, sed nemo capax erat id dicere vel cogitare quoniam verbum fictio scientifica non exsistebat. Ea apprecari poterant ut historiae phantasticae, ut historiae itinerum, sed non ut historiae fictionis scientificae quae propriius ea erant. Inventio vocabuli "science fiction" fuit igitur utilis ad distinguendas historias science fiction ab illis quae tales non erant. Et ignoscite mihi pro conceptu lapalissiano (la Realitas saepe lapalissiana est, quid de eo vultis facere?).
Nativitas conceptus "fictio scientifica", igitur, posuit paulum ordinis de hac nova strana litteratura quam nemo sciebat bene quomodo definire aliter.
Sfortunate pro facili comprehensibilitate rerum, fictio scientifica non mansit firma, disciplinate, se mantenens in tempore aequalis sibi, ut plerumque faciunt litteraturae fossiles. In decenniis, ea se evoluit in multiplices directiones. Ut in miliardis annorum nostri planetae, ab homogeneis bacteriis initialibus vita paulatim se differenziavit in omnes illas myriades diversarum formarum vitae quas recognoscimus circa nos et quarum nos sumus minuscula pars, sic, in transcursu huius nostri saeculi fictio scientifica se floride evoluit et impetuose differenziavit in vastam gammam manifestationum heterogenearum. In cinema, in televisione, in libris (nicchia ecologica, haec, microscopica respectu primis duabus, quae tamen continet 99% "biodiversitatis" in qua fictio scientifica se in tempore evoluit) crevit anno post annum moles et varietas productionis fantascientificae mundialis.
Eventus est quod hodie, intra contenitorem definitum verbo "fictio scientifica" est iam de toto. Ab iper-scientificis historiis Fred Hoyle ad merum distillatum insulti quod pro quibusdam est principalis significatus talis vocabuli (quotiens legitur super giornalibus vel auditur dici sensu pure dispregiativo "res a fictione scientifica"?).
Proliferatio significatuum verbi "fictio scientifica" non iuvat certe cognitioni et diffusioni illorum magnorum operum fictionis scientificae litterariae quae aliqui nostrum amant multum. Tamen, proliferatio significatuum in campo bonae fictionis scientificae litterariae, est phaenomenon splendidum et virtuosum, cuius magna pars saccentium docentium, ascensorum ubique in cathedram ad numquam amplius inde discendendum, est bene longe ab eo se accorgere. Bona fictio scientifica litteraria (illi qui sustinent exsistere bonam fictionem scientificam cinematographicam plerumque se dividunt in duo: illi qui numquam legerunt bonum librum fictionis scientificae et illi qui mentiuntur pietose ad non humiliandos illos primae categoriae) hodie non est talis nisi destre tenet rationem incredibilis ammassi notionum quas humanitas evoluit in hoc straordinario vicesimo saeculo. Temporibus primi Asimov, evolutio technologiae... vel potius, technologiarum applicativarum... erat elementum trainans eventuum fantascientificorum narratorum. In tempore, progressus conquisiti a sapere humano in campis physicae modernae, sociologiae, psychologiae et neurologiae ampliaverunt campos possibilis (et inevitabilis) extrapolationis, cuius sedes idealis manifestationis est fictio scientifica litteraria. Bona fictio scientifica litteraria, igitur, se celeriter ditavit myriade novorum thematum, quae in ea possunt interagere in illa fecunda interdisciplinarietate qua campus inquisitionis scientificae plerumque difetta. In campo inquisitionis scientificae, enim, incoraggiantur (finanziantur...) fere soli studia finalizata realizationi applicativorum practicorum quae possint deinde commercializari. Inquisitio scientifica fini sibi ipsi est igitur semper rarior, quia nescitur num et quando ea producet pecuniam. Et praeterea, in campo scientifico viget de norma netta separatio inter varias branchas saperis, consequentia inevitabilis hyperspecializationis tensae ad eventus oeconomice vantaggiosos quorum accennavi duas phrases abhinc. Inquisitio scientifica igitur omittit producere individua quae sciant et intellegant paulum totius, praemians et incoraggians illos qui se limitant ad tendendum ad sciendum totum alicuius (et ad ignorandum fere totum reliqui). Interdisciplinarietas quae non convenit scientificis est contra utilissima scriptoribus bonae fictionis scientificae. Est prorsus in synthesibus quae trahuntur extrapolando incipiens a minestrone heterogeneo disparatarum rerum quas humanitas hodie scit quod assequi potest delineare verisimilia futura capacia nobis restituendi visionem magis realisticam et illuminatam nostri praesentis.
Accidit tunc quod normalis lector fictionis scientificae, post aliquot annos vel aliquod decennium non nimis rarefactarum lectionum, accumulat inevitabiliter surprendens bagaglium notionum et conscientiarum "generalistarum" (le contrarium "specialisticarum"). Omnes eius notiones ei videbuntur scontatae, sicut apparent cuique propriae notiones. Ei videntes scontatas, lector habitualis fictionis scientificae se mirabit quod eae non sint plerumque communicatae aliis, qui numquam legerunt fictionem scientificam. Ei videntes notiones scontatas, praeterea, non erunt pro eo magna ratio vanti. Cur umquam oporteret se vantare sciendi id quod normaliter scitur? Consuetudo vantandi id quod communiter scitur, enim, est praerogativa praebita instructione institutionali. Societas tibi dicit quod itur ad scholam non ad discendum, sed ad conseguendum diploma, scilicet titulum eius qui didicit. Est magna differentia inter eundum ad scholam ad discendum vel ad conseguendum titulum. Personaliter, recordor me conseguisse diploma maturitatis discens in veritate perparum. Cum id quod contabat esset titulus studii, cui serviebat discere res quae potissimum me non interessabant? Et ne credatur me esse exceptionem. Maxima pars studentium se gerit in schola exacte ut me gerebam ego: non facere compita domi praeter cum prorsus non se de eo potest facere a meno ad potius proficuius ea copiandum in classe durante aliis lectionibus a illis duobus vel tribus secchionibus qui revera ea fecerunt domi. Et quis umquam affrontat compitum in classe sine optimo armamentario bigliettorum absconditorum in manicis vel alibi? Nemo it ad scholam ad discendum, quia tota societas tibi urlat quod id quod contat est titulus quod tu scias aliquid, potius quam factum quod tu id scias revera. Musica non mutat in universitate. Tantum importat titulus in detrimentum verae eruditionis, ut systema universitarium Italicum categorice imperniatum sit super arruffianarsi docentes. Id sciunt omnes. Praesertim docentes, qui ad fiendos tales debuerunt excellere in suddetta practica in mensura tali ut reddant magis consonum usum expressionis idiomaticae vulgaritatis inferioris solum menti eius qui paratus est se piegare exercitio practicae humiliantis cui ea facit referimentum.
Sumus igitur circumdati gente quae superbe vantat titulos qui decretant quod ei sciant aliquid, quoniam unicus usus quem de titulo facere potes est ille eum vantandi, cum ad aliud non servet. Consequentia est quod ducimur ad ritenendum quod possit (immo debeat) se vantare eius quod scitur solum si est titulus qui demonstrat id sciri.
Hac de causa bonus lector fictionis scientificae, qui didicit saccum optimarum rerum legens per annos fictionem scientificam qualitatis, et naturaliter non inde acquisivit ullum titulum, non ritenebit rationem vanti notiones hoc modo acquisitas. Et se mirabit si, accidente ei discutere cum aliquo docente universitario, hic se revelet totalis ignarus de omnibus illis excellentibus rebus quae apprehenduntur unice legendo per annos bonam fictionem scientificam. Cum sit ignarus, sed vantans titulum eius qui scit, talis hypotheticus docens universitarius reaget aperta ostilitate ad vestrum humilem tentamen communicandi cum eo aliquas notiones quas maturavistis legentes fictionem scientificam.
In tali incidente lector fictionis scientificae destinatus est ad incurrendum per totam vitam. Circumdatus titulatis saccentibus indispositis ad discendum a quo sit minus titulatus eis, necnon a non titulatis ignaris perfecte ammaestratis ad non discendum a quo non sit magis titulatus eis, lector fictionis scientificae habebit semper impressionem discutendi cum muris de illis inusualibus thematibus de quibus ille scit multum sed ei nemo credit.
Donec olim, forte, ut prius vel posterius accidit semper, unum ex thematibus de quibus fictio scientifica se occupat a decenniis fit repente interesse generalis. Exemplum pro omnibus: clonatio. Et ecce tunc ab altis cathedris super quibus grottesce appollaiati sunt titulati docti se profundere sollemni postura in stultitiis inauditis, quales ne puerulus quidem qui sibi legisset duodenam librorum fictionis scientificae auderet blaterare. Ignorantia in cathedra imperat et stulti subditi saperis institutionalis bibunt nihil quo se implent cerebra et pulmones ad riblaterandum postea circa cavolatas auditas.
Timeo quod tali scempio non sit neque umquam erit remedium ullum. Ubicumque vos, lectores bonae fictionis scientificae, interloqueremini cum vestris doctis sed non titulatis argumentis, obtinebitis impressionem guastandi umores. Fictio scientifica guastat sicumeram eius qui, pauper sit Imaginarii Fantascientifici quam intelligentiae criticae, est stolidus servus conventionum quae rigide sanciunt quis sciat aliquid quod valeat operam esse sciri. Loquentes de thematibus fictionis scientificae cui de fictione scientifica bona nihil sciat, facietis semper ad eius oculos figuram guastafestae.
Prius vel posterius, in aliqua universitate litterarum Italica digna tali nomine, litteratura fictionis scientificae poterit fieri authentica materia studii et cursus laureae. Mihi dicunt quod in America accidit iam. Ab illo die, fortasse, fictio scientifica non guastabit amplius. Probabilius, erunt docentes qui assequentur guastare fictionem scientificam, eam celebrantes pro eo quod ea interim non erit amplius.